Phòng bệnh đau thắt lưng khi tuổi về già

Có thể phòng bệnh được không?

Muốn phòng bệnh đau thắt lưng khi tuổi về già thì ngay từ lúc còn trai trẻ cần quan tâm đến sức khỏe như: đi, đứng, mang vác vật nặng cần đúng tư thế. Ngay cả tư thế ngồi cũng rất cẩn được quan tâm: ngồi đúng tư thê’ không nghiêng bên này, cong bên kia đặc biệt là những người làm công tác văn phòng, công nhân may, lái xe chuyên nghiệp. Phụ nữ nên hạn chế dùng giày, guốc cao gót.

Khi bị thoát vị đĩa đệm cần được khám và điềú trị đúng phương pháp để nhanh chóng hổi phục, tránh điều trị sai phương pháp, nhât là đêh điều trị ở một sô’ người thiếu hoặc chưa có kiến thức y học. Khi đã bị bệnh lồi đĩa đệm, sau khi chữa khỏi thì không để bệnh tái phát bởi vì nếu như thế sẽ khó điều trị hơn rất nhiều so với lúc bị bệnh lần đâu.

Những lúc tập thể dục không nên vặn người quá mức cần thiết nhâ’t là những trường hợp đã có dâu hiệu thoái hóa hoặc đã thoái hóa, gai đôi, mỏ gai cột sông, hơn nữa cột sống của NCT không còn mềm mại, dẻo dai, bền chắc nên vặn nhiều và sai tư thế sẽ làm lệch cột sông. Những trường hợp đã được chẩn đoán thoái hóa cột sống, gai đôi, lồi đĩa đệm không được mang vác nặng. Những trường hợp thoát vị đĩa đệm đã được chẩn đoán chính xác của bác sĩ thì cần hạn chê’ động tác cúi gập người (cúi gập cột sống).

NCT khi đã bị bệnh về xương, khớp cũng cần tập thể dục nhưng rất cần có sự chỉ dẫn của bác sĩ, nhât là bác sĩ

Chuyên khoa xương khớp, chuyên khoa vật lý trị liệu. Vói những người bị thoái hóa cột sống thì bơi là phương pháp hợp lý nhất. NCT khi đã bị một số bệnh làm cho đau thắt lưng thì nên khám bệnh định kỳ, để bác sĩ có chỉ định điều trị thích hợp. Cần có chế độ ăn hợp lý, nên bổ sung các loại thức phẩm giàu canxi.

5. Bệnh đột quỵ ở người cao tuổi

Đột quỵ hay còn gọi là tai biến mạch máu não thường xảy ra ở người cao tuổi. Đặc biệt với những người có sẵn bệnh lý vê’ tim mạch, cao huyết áp…

Nguyên nhân

Đột quỵ là hiện tượng ngừng trệ đột ngột dòng máu cung cấp cho não gây nên tổn thương cấp tính vùng não thiếu máu. Sự ngưng trệ đột ngột máu cung câp cho não (thiếu hoặc mất hẳn) tức là ngưng trệ cung câ’p oxy và các chât dinh dưỡng cho vùng não thiếu máu đó, dẫn đến tế bào não bị hoại tử chỉ sau một thời gian ngắn. Sự thiếu máu nuôi dưỡng một vùng não có thể do bị chèn ép bởi cục máu đông (do tổn thương tim) hoặc do vỡ mạch máu não gây xuâ’t huyết não (tăng huyết áp kịch phát, xơ vữa động mạch). Xuất huyết não có thể ổ ạt hay từ từ, tùy thuộc vào vị trí và mức độ mạch máu bị vỡ. Ngoài ra cũng có thể gặp đột quỵ do rốì loạn đông máu hoặc ớ người bệnh đang dùng thuốc điều trị chông đông máu. Theo thông kê, có khoảng 22% dân số mắc bệnh tăng huyết áp. Tuy vậy, nhiều người không quan tâm đến

Khi đã bị thoái hóa khớp nên làm gì

Khi đã bị THK nên làm gì?

Nếu bị đau nhiều cần giảm đau, động tác đầu tiên nệ chườm lạnh (dùng khăn thấm nước lạnh), sau đó chưòn! bằng nước nóng (dùng khăn thấm nước nóng, nếu có điều kiện thì ngâm trong bổn tắm có nước ấm để cho người ấm lên, sau đó lau người khô và mặc quần áo). Nếu không có điều kiện hoặc không muốn chườm lạnh, chườm nóng thì có thể xoa, bóp nhẹ nhàng rồi dùng dầu (ví dụ dầu gió) kem (tuýp kem deeíheat) xoa vào khớp làm cho nóng lên.

Nếu thấy có hiện tượng cứng khớp thì cần tập co, duỗi (khớp gổì, cổ chân), vặn mình nhẹ nhàng (khớp đốt sống lưng, thắt lưng), xoay cổ sang phải, sang trái một cách nhẹ nhàng (khớp đốt sống cổ).

Nếu các động tác vừa nêu trên thực hiện đều đặn mà không thấy bệnh thuyên giảm hoặc thuyên giảm nhưng rất chậm thì nên đi khám bác sĩ để được chỉ định dùng thuốc và tư vân thêm, tuyệt đôi không tự động mua thuốc để uống hoặc tiêm vì các loại thuốc dùng trong điều trị THK cần được hiểu rõ cơ chế tác dụng chính và đặc biệt là các tác dụng phụ.

Phòng bệnh THK

Để hạn chế THK, người cao tuổi nên có một chê độ sinh hoạt cho hợp lý (ăn, uông, đi lại, tập luyện…) tùy theo điều kiện của mỗi một người.

Để phòng tránh hiện tượng THK xảy ra thì ngay từ khi bước vào độ tuổi ngoài 40 nên có chế độ sinh hoạt và tập

sống. Ở NCT đau thắt lưng chủ yếu bởi thoái hóa đốt sông thắt lưng, đĩa đệm do trong quá trình lao động nặng nhọc như mang vác quá sức hoặc phải đứng nhiều then gian dài và lặp đi lặp lại trong nhiều tháng, nhiều năm (công nhân nhà máy) hoặc ngồi nhiều giờ thời gian dài (nhân viên văn phòng, công nhân may, lái xe chuyên nghiệp…).

NCT do tuổi tác càng cao nên mọi chức năng của cơ thể đều suy giảm, ví dụ như: hâp thu canxi kém gây thiếu chất canxi làm loãng xương. NCT có thể bị đau thắt lưng do một số bệnh của cơ quan khác như sỏi đường tiết niệu đặc biệt là sỏi niệu quản, hội chứng dạ dày – tá tràng, bệnh của phần phụ (nữ giới), một sô’ bệnh nhiễm trùng cấp tính…

Nên làm gì?

Khi NCT bị đau thắt lưng không nên tự suy đoán bệnh của mình và tự mua thuốíc để điều trị mà cần đi khám để được bác sĩ chẩn đoán sớm và đúng bệnh. Ngày nay, y học ngày càng phát triển cho nên việc chẩn đoán đau thắt lưng không gặp nhiều khó khăn như trước đây. Việc điều trị sớm, đúng phương pháp, đúng phác đổ sẽ đưa lại hiệu quả cao hơn hẳn là chẩn đoán muộn và điều trị muộn, điều trị mang tính chất cầm chừng. Nếu đau thắt lưng do nguyên nhân cột sống thì ngoài điều trị thuốc Tây y, vật lý trị liệu người ta còn có thể kết hợp Đông y như châm, cứu, bấm huyệt hoặc dùng thuốc.

Phòng bệnh thoái hóa khớp

khuẩn mycoplasma, vi khuẩn lậu…). Một số trường hợp do trong tiền sử có chân thương mạnh tại khớp như: bị ngã, tai nạn lao động, tai nạn trong chơi thể thao (bóng đá, bóng chuyền…). Ngoài ra, người ta cũng nhắc đến nguyên nhân tự miễn có vai trò nhất định trong THK ở người cao tuổi: người trên 40 tuổi hay gặp THK ở chừng mực nào đó có liên quan đến yếu tô’ tự miễn.

Triệu chứng chính

Đau tại khớp bị thoái hóa là dấu hiệu phổ biến nhất, ví dụ như khớp gối bị thoái hóa làm cho đi lại rất khó khăn và vận động bị hạn chế. Trong thoái hóa đốt sông thắt lưng thì khi cúi xuống, đứng lên, quay ngang… đều đau, đôi khi thần kinh bị chèn ép làm cho đau dọc xuống dưới chân. Đau khớp thường vào buổi sáng kéo dài khoảng nửa giờ, xuât hiện một vài khớp riêng lẻ bị thoái hóa, đau không có đôi xứng. Thông thường, đau trong THK không kèm theo các dâu hiệu của viêm như: sưng, nóng, đỏ.

Cứng khớp hay gặp nhất là vào buổi sáng sớm lúc vừa ngủ dậy làm cho việc co, duôi, đi lại khó khăn. Cứng khớp do THK chỉ kéo dài một thời gian ngắn (ít khi quá 15 phút).

Ngoài các triệu chứng điển hình vừa nêu trên, chẩn đoán THK cũng nên chụp X-quang, cộng hưởng từ để biết tình trạng của khớp như: hẹp khe khớp, mỏm gai bờ rìa, vành xương của sụn khớp xương đốt sông thắt lưng và các dấu hiệu khác, tuy nhiên trong các trường hợp mới bị THK thì các dâu hiệu này có khi chưa xuât hiện.

Khi đã bị THK nên làm gì?

Nếu bị đau nhiều cần giảm đau, động tác đầu tiên nệ chườm lạnh (dùng khăn thấm nước lạnh), sau đó chưòn! bằng nước nóng (dùng khăn thấm nước nóng, nếu có điều kiện thì ngâm trong bổn tắm có nước ấm để cho người ấm lên, sau đó lau người khô và mặc quần áo). Nếu không có điều kiện hoặc không muốn chườm lạnh, chườm nóng thì có thể xoa, bóp nhẹ nhàng rồi dùng dầu (ví dụ dầu gió) kem (tuýp kem deeíheat) xoa vào khớp làm cho nóng lên.

Nếu thây có hiện tượng cứng khớp thì cần tập co, duỗi (khớp gổì, cổ chân), vặn mình nhẹ nhàng (khớp đốt sống lưng, thắt lưng), xoay cổ sang phải, sang trái một cách nhẹ nhàng (khớp đốt sông cổ).

Nếu các động tác vừa nêu trên thực hiện đều đặn mà không thấy bệnh thuyên giảm hoặc thuyên giảm nhưng rất chậm thì nên đi khám bác sĩ để được chỉ định dùng thuốc và tư vân thêm, tuyệt đôi không tự động mua thuốc để uống hoặc tiêm vì các loại thuốc dùng trong điều trị THK cần được hiểu rõ cơ chế tác dụng chính và đặc biệt là các tác dụng phụ.

Phòng bệnh THK

Để hạn chế THK, người cao tuổi nên có một chê độ sinh hoạt cho hợp lý ăn, uông, đi lại, tập luyện…) tùy theo điều kiện của mỗi một người.

Để phòng tránh hiện tượng THK xảy ra thì ngay từ khi bước vào độ tuổi ngoài 40 nên có chế độ sinh hoạt và tập

Thoái hóa khớp

Chứng bệnh này diễn tiến từ từ, mỗi ngày một nặng. Y học ngày nay chưa có cách chữa dứt chứng viêm khớp. Việc hạn chế sử dụng các khớp xương đau, dùng vật lí trị liệu, thể dục, thoa thuốc giảm đau… sẽ giảm đau đớn và duy trì phần nào các chức năng của khớp xương để bệnh nhân có thể tiếp tục sông và sinh hoạt hàng ngày mà không trở thành tàn phế. Thuốc men và giải phẫu là hai cách chữa trị sau khi đã dùng các phương cách chữa trị khác mà sự đau đớn tại khớp xương không giảm.

Giúp làm dịu com. đau và phòng bệnh

Lấy lá ngải cứu trắng rửa sạch, cho lẫn muôi rồi nướng nóng lên, sau đó đắp vào khớp.

Khi khớp bị sưng, đắp ngải cứu muôi âm sẽ làm giảm đau, giảm sưng.

Còn với những người có nguy cơ cao bị đau khớp (người lớn tuổi, người béo phì…) có thể dùng bài thuổc này chườm lên khớp hàng ngày sẽ có tác dụng phòng bệnh.

Hoặc có thể ngâm chân bằng nước muôi â’m pha gừng. Mỗi ngày, tôt nhât ngâm chân một lần vào thời gian thuận lợi, ngâm từ 15-30 phút. Nước muôi ấm và gừng cũng có tác dụng làm dịu cơn đau và phòng bệnh đau khớp cô chân.

c. Thoái hoá khớp

Người cao tuổi thường mắc các bệnh về xừơng khớp, trong đó bệnh thoái hóa khớp (THK) là hay gặp nhâ’t. Khi bị THK mà không phát hiện sóm để điều trị thì rất dễ dẫn đên tình trạng biến dạng khớp, làm hạn chế vận động, đôi khi làm cứng khớp.

Cấu tạo của khớp

Khớp chính là phần tiếp nô’i giữa 2 đầu xương trong cùng một cơ thể, có bao khớp bao bọc xung quanh, có một lớp sụn mềm giữa 2 đầu xương và một loại dịch nhầy (dịch khớp) rất trơn để cho khớp cử động một cách dê dàng.

Thoái hoá khớp là cụm từ thường dùng để chỉ lớp sụn mềm ở ngay đầu xương bị thoái hóa là chính, ngoài ra THK còn có hiện tượng giảm phản xạ đầu xương và giảm thiểu đáng kể việc tiết dịch nhây của khớp (dịch khớp). Có nhiều khớp xương dễ bị thoái hóa nhưng hay gặp nhất vẫn là khớp gô’i, khớp đốt sông cổ, khớp đốt sống thắt lưng, khớp háng, khớp cổ chân, bàn chân…

Nguyên nhân của THK

THK là hiện tượng khớp bị tổn hại (xơ hóa, biến dạng, vôi hóa…) có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau nhưng có 2 loại nguyên nhân chính:

Nguyên nhân nguyên phát: là nguyên nhân hay gặp ở những người tuổi cao. Tuổi càng cao thì hiện tượng lão hóa các cơ quan càng mạnh, trong đó có khớp xương. Có nhiều yếu tô’ gặp ở người cao tuổi bị THK xương như: tình trạng béo phì, di truyền, có chân thương nhẹ thường hay xảy ra ở khớp.

Nguyên nhân thứ phát: xảy ra sau viêm khớp dạng thấp, viêm khớp do nhiễm trùng (do vi khuẩn lao, vi

Viêm đa khớp dạng thấp

theo mách bảo của mọi người, vì dùng thuốc không đúng có thể làm mâ’t triệu chứng khớp khiến chẩn đoán sau đó gặp khó khăn. Do việc tự dùng thuốc mà có bệnh nhân gút khi vào viện đã bị các biến chứng nặng nề do thuốc như đái tháo đường, tăng huyết áp, đột quỵ. Việc điều trị cần theo đúng phác đổ, và kéo dài để bệnh nhân không bị tái phát bệnh trong nhiều năm. Người bệnh cần đến khám bác sĩ thường xuyên, làm xét nghiệm định kỳ để theo dõi và điều chinh kịp thòi các biểu hiện bệnh cũng như các biến chứng bệnh. Điều quan trọng nhất là bệnh nhân cần có chế độ ăn uống, sinh hoạt hợp lý, điểu trị các bệnh kèm theo. Chí khi phối hợp nhiều biện pháp điều trị và dự phòng thì bệnh mới có thể ổn định.

b. Viêm đa khớp dạng thấp

Viêm đa khớp dạng thấp là một bệnh mãn tính ảnh hưởng tới nữ giới nhiều gâ’p hai, ba lần nam giới. Viêm khớp tiến triển chậm dần theo tuổi tác nhưng gây tỷ lệ tàn tật và tử vong cao. Đây là bệnh tự miễn nhiễm, do cơ thể tiết ra các châ’t tân công bao khớp, xâm nhập và phá huý ổ khớp.

Nguyên nhân viêm đa khớp dạng thâp chưa rõ, nhưng yếu tố di truyền được xem là có vai trò quan trọng. Những người mắc bệnh thường ớ độ tuổi trung niên nhưng vẫn có thể xảy ra ở tuổi 20 – 30. Nếu không điều trị, bệnh có thể ảnh hưởng tới các cơ quan khác một cách có hệ thông.

Triệu chứng

Triệu chứng thường là sưng đau, ân đau, giới hạn cú động hay cứng khớp. Các khớp thường gặp là bàn tay ngón tay, các lóng tay, cổ tay, cổ chân, bàn chân, ngón chân. Sáng ra bệnh nhân thường có cảm giác cứng, khó củ động bàn tay, ngón tay hay ngón chân trong nhiều giờ càng vận động càng bớt cứng. Bệnh nhân cũng thây tê các đầu ngón tay và ngón chân, nhât là về đêm hay khi vừa ngủ dậy. Viêm khớp thường có tính chât đôi xứng. Bệnh nhân còn thây chán ăn, mệt mỏi, sốt nhẹ… Diên biến lâu năm, các biến dạng khớp tiến triển dần do tổn thương nặng xương – sụn; xương kêu lạo xạo khi cử động; xuất hiện các nốt dưới da quanh các khớp chịu lực.

Nguyên nhân

– Tuổi tác: ít khi xuât hiện ở tuổi dưới 40.

– Phái tính: Phụ nữ thường bị viêm khớp nhiều hơn đàn ông.

– Di truyền: Đôi khi vì di truyền các khớp xương biến dạng hoặc thiếu sụn bọc.

– Chân thương tại khớp xương do tai nạn.

– Chứng mập phì: Càng nặng thì các khớp xương càng chịu một trọng lượng cao hơn.

– Những chứng bệnh khác ảnh hưởng đến xương và khớp xương như: thông phong (gút), viêm đa khớp dạng thấp.

Kiểm soát bệnh gút

tiên là độ tuổi này các rối loạn chuyển hóa, vốn thường kín đáo ở tuổi trẻ, bắt đầu trở nên rõ ràng thường xuyên hơn. Bệnh nhân gút có thể chỉ bị rối loạn đạm với biểu hiện kết hợp với nhiều dạng rối loạn chuyển hóa khác như đái tháo đường, tăng mỡ máu, béo phì, gan nhiễm mỡ, xơ vữa động mạch…Chính các rối loạn chuyển hóa này khi phối hợp với nhau càng làm cho bệnh tiến triển và nặng hơn.

Những người cao tuổi thường có chế độ ăn uống sinh hoạt không hợp lý như uống ít nước, ăn nhiều đạm, uống rượu, thường lo lắng, căng thắng trong cuộc sống, Đó chính là yếu tố làm gia tăng nguy cơ táí phái bệnh, Ớ độ tuối này, bệnh nhân thường mắc nhiều bệnh khác như tím mạch, thận, nội tiết, đái tháo đường… Khi mắc các bệnh này, mạch máu bị tổn thương cũng như máu thưòng bị ứ đọng, khó lưu thông. Điều này làm giảm khá năng thái tiết acid uric ra khỏi cơ thế qua đường thận, Kết quá là acid uric ngày càng lắng đọng trong khớp cũng như các tổ chức khác.

Chế độ thuốc thang cũng có thê là nguyên nhân làm tăng acid uric máu. Người cao tuổi hay bị nhíểu bệnh vả phải dùng nhiểu loại thuốc khác nhau. Một số thuốc điều trị có thể hạn chê sự bài tiết acid uric ra khói cơ thể như các thuốc lợi tiếu, hạ huyết áp, thuổc cortícoid (prednisolon, dexamethason). Nhiểu bệnh nhân bị mắc bệnh gút cũng thường chú quan, thấy đỡ đau khớp là ngừng thuốc nên bệnh vần tiếp tục tái phát. Một điểu quan trọng nữa là bệnh nhân gút hay dùng các loại thuốc động dược không rõ nguồn gốc theo lời đồn đại, chưa được kiểm chứng. Kết quả là tiền mất tật mang mà bệnh lại càng tiến triển nặng hơn. Nhiều bệnh nhân gút bị tái phát bệnh khi trải qua phẫu thuật.

Bệnh gút ở người cao tuổi cũng khó chẩn đoán do nhầm với nhiều bệnh khớp khác cũng như do bệnh có nhiều biểu hiện kín đáo không điển hình. Do vậy bệnh dễ chẩn đoán nhầm với bệnh khác. Một khi đã xuất hiện và không được điều trị hợp lý thì bệnh có xu hướng tiến triển mãn tính kéo dài . Kết quả là bệnh để lại nhiều biến chứng nặng nề . Điều trị bệnh gút ở người cao tuổi thường khó khăn , hiệu quả không cao do thuốc tương tác với các thuốc khác gây nên phản ứng phụ. Ví như trong quá trình sử dụng thuốc hạ acid uric máu như apollorinol, khi bệnh nhân viêm họng viêm phế quản thì dùng kháng sinh như amoxillin có thể gây tăng nguy cơ dị ứng. Chính bản thân các thuốc chữa dị ứng như apollorinol, colchicin cũng có thể gây dị ứng khiến việc điều trị gặp khó khăn.

Điều trị như thế nào

Để có thể kiểm soát được bệnh gút ở người cao tuổi thì đầu tiên phải chú ý phát hiện sớm bệnh. Cần phải nghĩ đến bệnh gút khi người cao tuổi có sưng đau khớp ở chi dưới đặc biệt là khớp ngón chân cái. Tốt nhất là bệnh nhân khớp cần đến khám ngay các cơ sở y tế chuyên khoa xương khớp, tránh tình trạng dùng thuốc tràn lan.

Phòng bệnh viêm đường tiết niệu

như nong niệu đạo, mổ lấy sỏi hoặc mổ u xơ tiền liệt tuyến bị bội nhiễm, viêm tiền liệt tuyến dẫn tới viêm đường tiết niệu…

Những biến chứng

Triệu chứng hay gặp ở NCT khi bị viêm đường tiết niệu là đau lưng. Đau lưng có thể xuất hiện âm ỉ hoặc từng lúc nhưng cũng có thể đau thành cơn rõ rệt nhất là những lúc bưng bê hoặc mang xách vật nặng. Nhiều trường hợp còn sốt và rét run (nhưng đôì với NCT có sức đề kháng kém thì biếu hiện sốt nhẹ hoặc không sốt mà chỉ thây ớn lạnh cũng có thể là triệu chứng viêm đường tiết niệu) đi tiêu nhiều lấn, tiểu khô (buổn đi tiểu nhưng không tiêu được) và có thể tiếu đau, buốt. Màu của nước tiêu có thể đục, có thể màu hồng (tiểu ra máu đại thê). Nếu viêm đường tiết niệu do có vật cản như sỏi đường tiết niệu thì thường kèm theo đau lựng hoặc có cơn đau quặn thận có thê bị tiểu dắt, tiểu buốt…

Viêm đường tiết niệu ờ NCT nếu không phát hiện và điểu trị tốt có thể đưa đến một số biến chứng rất nguy hiếm như: viêm thận, bể thận cấp tính đưa đến suy thận, áp-xe quanh thận. Viêm đường tiết niệu cũng có thê dẫn đến nhiêm trùng huyết là một bệnh cực kỳ nguy hiểm đến tính mạng của NCT.

Làm thê’ nào để phòng bệnh?

Đề phòng bệnh viêm đường tiết niệu ở người cao tuổi, cần thường xuyên vệ sinh cá nhân cho thật tốt. Vệ sinh đường sinh dục ngoài va xung quanh vùng sinh dục ngoài (nhất là phụ nử).

Nên tập thói quen uống nhíếu nước (1,5 – 2 lít ngày) nhưng nên uống vào buối sáng và chiều, buối tối  trước khi đi ngủ cần hạn chế uống nhíểu nước để tránh đi tiểu đêm làm ánh hướng đến giấc ngủ.

Mỗi lần buổn đi tiểu là phái đi tiếu ngay không được nhịn tiếu, bới vì nhịn tiếu làm cho nước tiểu ứ đọng thời gian lâu sẽ gây bội nhiễm vi khuan và có nguy cơ nhiễm trùng đường tiết niệu ngược dòng.

Không nên uống bia vào buổi tối hoặc trước khi đi ngú buổi tối. Trước khi đi ngủ buổi tôi nên nhớ đi tiểu, Nếu NCT bị các bệnh như: sỏi đường tiết niệu (sỏi thận, sỏi niệu quản, sỏi bàng quang…), các bệnh về tiền liệt tuyêh thì cẩn được khám bệnh đế được giải quyết càng sớm càng tốt.

4. Bệnh về xương khớp ở người cao tuổi

a. Bệnh gút

Gút là một bệnh khớp vi tinh thể, do các tinh thể urat lắng đọng vào trong màng hoạt dịch khớp gây nên sưng nóng đỏ, đau khớp. Nguyên nhân là do rối loạn chuyến hóa đạm của cơ thế (nhân purin), làm tăng acid uric máu.

Tại sao gút thường xảy ra ở người cao tuôì?

Bệnh gút thường xảy ra ở những người độ tuổi trung niên và cao tuổi. Có nhiều lý do giải thích điều này. Đau

Phòng bệnh rối loạn tiêu hóa

dễ gây nên bệnh trĩ, nứt kẽ hậu môn, có thê xuât hiện những con đau quặn bụng, nhất là đau bụng dưới mà hay gặp nhất là đau vùng hố chậu bên phải làm cho dễ nhầm với viêm ruột thừa.

Phòng bệnh rối loạn tiêu hóa như thế nào?

Điểu quan trọng nhất đê phòng bệnh rốì loạn tiêu hóa cho NCT là có chế độ ăn hợp lý, kết hợp với vận động cơ thế và có đòi sống tinh thần thoải mái.

Một số NCT chán ăn, không thèm ăn, người nhà cần động viên và nếu cần thì bón giúp trong các bữa ăn để họ không bỏ bữa, nhất là khi NCT sức yếu, sa sút trí tuệ. Nên động viên và tìm cách chế biến các loại rau hợp khẩu vị đê cho NCT ăn được nhiều rau và các loại hoa quả có nhiều chất xơ. Những người đã bị táo bón thì nên cho ăn thêm củ khoai lang luộc, ăn canh rau mồng tơi, rau đay và cẩn uông đủ lượng nước hàng ngày (khoảng 2 lít trong một ngày đêm). Nếu bị bệnh về dạ dày thì nên đi khám bệnh định kỳ để được điều trị và tư vấn của bác sĩ giúp cho bệnh chóng khỏi.

Với những người bị rối loạn tiêu hóa, vận động cơ thể là điều rất cần thiết. Vận động cơ thê’ ở NCT không có nghĩa là phải tập luyện các động tác mạnh mẽ, khó mà chi cẩn vận động nhẹ nhàng, ví dụ như xoa bóp vùng bụng, xoa bóp các cơ bắp hoặc đi bộ (nêu có thê). Nếu sức khỏe yêu có thê chi đi bộ trong nhà, trong sân nhưng khi sức khỏe còn tốt thì đi bộ xa hơn hoặc có thế chơi thể thao như cấu lông, bơi… Thòi gian vận động cơ thể trong ngày khoảng 60 phút và chia thành 2-3 lần tập là hợp Ịý. Ngoài ăn uống và vận động cơ thế, NCT cũng nên có những hoạt động vể tinh thẩn như: đọc báo, xem vô tuyến, nghe đài… Nếu có câu lạc bộ cho NCT thì nên tham gia, nếu không, có thê sinh hoạt theo nhóm.

3. Bệnh viêm đường tiết niệu

Viêm đường tiết niệu có thế gặp ở mọi lứa tuổi nhung với người cao tuổi thì việc điều trị gặp nhiều khó khăn hơn. Khi đường tiết niệu bị viêm sẽ gây ảnh hưởng nhiều đến thận. Đối với NCT, việc phát hiện sớm bệnh viêm đường tiết niệu cũng như thực hiện một số biện pháp phòng bệnh là hết sức cần thiết.

Nhiễm trùng đường tiết niệu

Người cao tuổi, do sức đề kháng ngày một giảm, thường mắc chứng sa sút trí tuệ (ảnh hưởng rất lớn đến sự điều hòa của thần kinh trung ương), đi tiểu không kiếm soát được cho nên dễ bị viêm đường tiết niệu ngược dòng. NCT có thể gặp nhiễm trùng đường tiết niệu cả phần trên (thận) và cả phần dưới (niệu quản, bàng quang và niệu đạo). y

Có rất nhiều nguyên nhân gây nhiễm trùng đường tiết niệu ở NCT. Nguyên nhân có thể từ nội tại (nội sinh) như sỏi đường tiết niệu, chấn thương cột sống, nằm lâu do bại liệt hoặc do bất động bởi cố định xương bị gãy… và cũng có thể gặp nguyên nhân bên ngoài đưa đến (ngoại sinh)

Các dạng rối loạn tiêu hóa

Nhiều NCT than phiển mệt mỏi, không thèm ăn, không muốn ăn. Nhiều người không có cảm giác đói và cũng không có cảm giác thèm ăn. Nguyên nhân là vì sự suy thoái dẩn dẩn của hệ tiêu hóa do tuổi tác, nhâ’t là sự giảm đáng kể bài tiết dịch vị (nước bọt, dịch vị, dịch ruột, dịch mật…).

Có không ít NCT khi ăn bị nghẹn cho dù ăn và nhai rất chậm. Lý do gây nghẹn ở NCT tuồi có thể là do các loại cơ ở bộ phận tiêu hóa dẩn dần bị xơ teo theo năm tháng và vì vậy sự co bóp của các cơ của đường tiêu hóa bị giảm đi, nhất là các cơ ở thực quản.

Do cơ của hệ tiêu hóa suy giảm chức năng và các men tiêu hóa của hệ đường ruột cũng bị suy giảm một cách đáng kê’ cho nên NCT cũng râ’t dễ bị sôi bụng, đầy hơi, đi ngoài phân không thành khuôn (phân nát), nhất là những lẩn ăn thức ăn nhiều mõ nhiều đạm. Đây cũng là một trong những lý do làm cho NCT ngại ăn khi có các loại thức ăn bố dưỡng như thịt, cá hoặc sữa.

NCT cũng có thể mắc một số bệnh mãn tính từ trước, do không được điều trị dứt điểm, khi tuổi cao, bệnh càng nặng thêm như bệnh về dạ dày – tá tràng (viêm, loét hoặc sa dạ dày).

Bệnh sa dạ dày ở NCT có thể xảy ra lúc tuổi đã cao mà lúc còn trai tráng hoặc trung niên không gặp phải, lý do là vì các cơ của thành dạ dày bị yếu dần đi theo tuổi tác. Mặt
khác do NCT ít vận động, cơ dạ dày và cơ thành bụng dị bị suy giám đáng kế khiến người bệnh lúc nào cũng thấ đẩy bụng, chướng hơi, ăn không tiêu và chán ăn Sa d dày khiêh cho người bệnh lúc nào cũng cảm thây niệt mỏi, rổì loạn giâc ngủ (ngủ không ngon giấc, ngủ không sâu hoặc rât ít ngủ). Các bệnh rộíi loạn tiêu hóa và rôì loạn giấc ngủ ờ NCT có liên quan mật thiết với nhau và thường trở thành một vòng luẩn quẩn, tức là rối loạn tiêu hóa làm cho giấc ngủ không tốt, giấc ngủ không tốt lại làm cho rôì loạn tiêu hóa tăng lên.

Bệnh về gan mật cũng là một trong các bệnh thuộc hệ tiêu hóa, vì khi hệ thông gan mật không tốt sẽ ảnh hưởng rất lớn đến việc tiêu hóa. Một sô’ NCT mắc bệnh vể gan hoặc mật cũng làm cho hệ tiêu hóa bị ảnh hưởng, thậm chí ảnh hường Tất lớn, ví dụ như bệnh viêm gan mãn tính, bệnh xơ gan, viêm đường mật mãn tính hoặc sỏi mật.

Táo bón là một bệnh gây nên nhiểu hậu quả xâu, đặc biệt là với NCT. Có nhiểu nguyên nhân gây táo bón nhưng có nguyên nhân thường gặp nhất là do chức năng và hệ men tiêu hóa của đường ruột giảm sút, do ít vận động và đặc biệt là do NCT trong các bữa ăn chính ăn ít rau, quả hoặc không ăn, thêm vào đó lại uổng ít nước. Càng ăn ít rau, uống ít nước kèm theo ít vận động, hiện tượng táo bón càng dễ xảy ra và nếu để táo bón kéo dài sẽ gây nên nhiều biến chứng bất lợi cho NCT. Hay gặp nhất là cảm giác mệt mỏi do các chất độc tố có trong phân gây ra, trong đó có những độc tố ngấm vào máu. Táo bón rất

Phòng bệnh hô hấp lúc giao mùa

(nhiều đờm) đặc biệt là thường xuất hiện vào lúc nứa đêm về sáng gây mâ’t ngủ. Ngoài thời tiết lạnh, có nhiều nguyên nhân dẫn tói viêm đường hô hấp vào mùa lạnh ở NCT. Trước hết phải kê đến người hút thuốc lá, thuốc lào. Khói của thuốc lá, thuốc lào khi hít vào đường hô hâp sẽ làm tồn thương các nhu mô phổi do đó sẽ làm tăng nguy cơ nhiễm khu ấn cơ hội.

Bình thường, ở đường hô hâp có vô số vi khuẩn sống cộng sinh hoặc ký sinh như s.pneumoniae, H. influenzae, s. aureus… nhưng khi gặp điểu kiện thuận lợi (thời tiết lạnh, sức đề kháng của cơ thể giảm), chúng trở thành tác nhân gây bệnh và được gọi là vi khuẩn gây bệnh cơ hội. Môi trường bị ô nhiễm, nhiều bụi, khói (bếp than, bếp củi, bếp dầu, khí thải công nghiệp), nhà ở chật chội, không thông thoáng (vì mùa lạnh dễ đóng kín các cửa) cũng là những yêu tô’ thuận lợi khiến cho NCT dễ mắc các bệnh đường hô hâp. Một số bệnh mãn tính kéo dài ở NCT như tăng huyết áp, bệnh về rối loạn nội tiết (đái tháo đường) cũng là những lý do làm tăng nguy cơ viêm đường hô hâp ớ NCT khi thòi tiết giao mùa.

Phòng bệnh hô hấp lúc giao mùa ở NCT như thế nào?

Cần mặc đủ ấm, ngủ ấm, tránh gió lùa: Khi nhiệt độ thay đổi đột ngột từ nóng chuyển sang lạnh hoặc lạnh chuyển sang rét đậm thì NCT nên hạn chế ra khỏi nhà lúc sáng sớm. Tuy nhiên, vẫn có thể’ tập thể dục hoặc đi lại, vận động thân thể ớ trong nhà. Khi cần thiết phải ra khỏi nhà, cẩn mặc ấm, đeo khăn và đội mũ (tôt nhât là đùng loại mũ bịt cả hai tai).

Cẩn vệ sinh họng, miệng sạch sẽ hằng ngày như đánh rã đều đặn trước và sau khi ngủ dậy; súc họng bằng nư’ muôi sinh lý (có thể tự pha chê). Những trường hợp dùn răng giả, cần vệ sinh răng giả thật sạch sẽ, không để bám dính nhiều cặn thức ăn làm tăng nguy cơ bội nhiễm vi sinh vật cho đường hô hâ’p. Cần bỏ thuốc lá, thuốc lào (nhâ’t là những NCT đã bị các bệnh mãn tính như viêm họng, viêm phế quản, hen suyễn, viêm xoang) vì thuôc lá, thuốc lào ngoài gây các bệnh vê đường hô hâp còn có khả năng làm nặng thêm nhiều bệnh khác như bệnh vể tim mạch (tăng huyết áp, nhồi máu cơ tim…). Mùa lạnh, NCT cũng cần tắm rửa hằng ngày hoặc một tuần vài lần. Tôt nhất là tắm nước âm nhưng cũng cẩn tắm nhanh/ lau khô người rồi mới mặc quần áo sạch. Trước lúc tắm, nên chuẩn bị sẵn các loại quần áo sạch, khăn lau người đê nhanh chóng mặc ấm sau tắm. Nếu không tự chuẩn bị được thì cần nhờ người nhà hỗ trợ.

Những NCT đã có tiền sử bệnh về đường hô hấp mãn tính hoặc các bệnh mãn tính khác nên định kỳ đi khám bệnh để được tư vâh những điểu cẩn thiết vể bảo vệ sức khỏe trong mùa lạnh cho bản thân mình.

2. Bệnh vể tiêu hoá

Rối loạn tiêu hóa ở người cao tuổi có nhiều dạng khác nhau, trong đó dạng mãn tính hay gặp nhất, gây không ít phiền toái trong cuộc sống hàng ngày của người bệnh.