Nguyên nhân gây chết sớm của 3,5 triệu người Nga

So với những năm đầu của công cuộc cải tổ ở Liên Xô, 1986 – 1987, thì tỷ lệ chết ở Nga trong những năm 1992 – 1994 tăng 1,5 lần và đạt con số 15,7 trường hợp trong 1.000 dân. Gần đây, trong những năm 1995 – 1996, kể cả những tổn thất về người trong cuộc chiến ở Chê – sni – a, tỷ lệ chết vẫn như vậy. Có ý kiến cho rằng phải tìm nguyên nhân ở sự già đi của dân cư vào đầu những năm 90. Trên thực tế, chỉ có 1/10 số người chết là do già còn 9/10 thì lại do những nguyên nhân khác. Ở Nga, số người chết lại xảy ra khá nhiều ở độ tuổi lao động, nhất là tuổi từ 30 đến 49! Trong khi sự gia tăng tỷ lệ chết ở nhóm tuổi cao hơn thì lại thấp hơn.
Từ năm 1992 đến năm 1997, số người chết sớm ở Nga là 3,5 triệu người, trong đó số tử vong của nam cao gấp 2 lần số tử vong của nữ, điều đó chứng tỏ sự xuất hiện những yếu tố bệnh tật đặc thù có tác động rất mạnh đến đàn ông. Trong cơ cấu tỷ lệ tử vong tăng thì gần 2/3 đều do các bệnh không truyền nhiễm, nhất là bệnh tim mạch.
Thế thì những nguyên nhân thật cụ thể của sự chết sớm ấy là gì?
Trước hết, đó là sự nghèo khổ của nhân dân Nga. Ngay từ đầu công cuộc cải tổ, phúc lợi vật chất của đại đa số người Nga đã giảm đi rõ rệt xuống tầm những năm 60. Giờ đây, tính theo thu nhập bình quân đầu người, nước Nga ở cùng hàng với các nước có thu nhập còn thấp như Mê – hi – cô, Bra – xin, Cộng hòa dân chủ nhân dân Triều Tiên, Trung Quốc, Mông Cổ, Cu Ba, Chi – Lê, Vê – nê – zu – ê – la, … mà ở những nước này vào những năm 90, tỷ lệ chết thấp hơn 2 lần so với nhiều nước giàu có (Cộng hòa liên bang Đức, Đan Mạch, Thụy Điển, Na Uy, Anh…). Mức sống thấp đâu phải là nguyên nhân “chết nhiều” như ở Nga.
Hai là, trong 10 năm qua, Người Nga sử dụng thịt, sữa, trứng giảm 1/3 do đó hàm lượng cholesterol trong máu giảm. Rõ ràng không phải vì trong thực phẩm của người dân Nga quá dư thừa chất cholesterol – một phần nhân tố sinh học có liên quan đến tử vong.
Ba là, một nguyên nhân quan trọng dẫn đến tử vong là nạn hút thuốc. Trong những năm cải tổ, ở Nga đã giảm cơ bản việc sản xuất thuốc lá trong nước. Thuốc nhập không đáng kể. Trong thời kỳ này, thói quen hút thuốc lá của người Nga đã giảm hẳn. Do đó, cũng không phải tệ nghiệm hút thuốc lá làm tăng tỷ lệ chết trong các năm đó.
Bốn là, ai cũng biết việc ăn uống dư thừa sinh ra bệnh béo phì. Nhưng từ khi bắt đầu cải tổ, lượng calo do ăn uống của người Nga cũng như các chỉ số của khối lượng cơ thể của họ đều giảm.
Năm là, người Nga một mặt phải tăng cường hoạt động và vận động. Nhiều công dân phải làm 2 – 3 việc mới đủ sống do đó mà phải tăng cường chạy “đi lại”. Đã xuất hiện cả một đội quân đông đảo nhiều triệu người, chuyên chạy hàng ngoại tuồn vào trong nước. Mặt khác, tình hình môi trường sinh thái nói chung ở nước Nga có khá hơn do sự suy thoái kép của sản xuất công nghiệp. Các nhà máy, công xưởng, trong đó có ngành sản xuất phân bón, hóa chất đóng của hàng loạt hoặc hoạt động thoi thóp.
Sau cùng, nạn nghiện rượu cùng chỉ chiếm 6% tỷ lệ tử vong chung.
Tóm lại, từng nguyên nhân hoặc tổng hợp các nguyên nhân nói trên đều không giải thích được đầy đủ nguồn gốc nhiều căn bệnh ở nước Nga hiện nay, nhất là bệnh tim mạch. Stress Nga phải gọi đúng là stress kép – hậu quả của những tác động quá tải từ bên ngoài, nguyên nhân sâu xa từ những dích dắc trong vị trí kinh tế – xã hội của đại bộ phận dân cư của nước Nga và cả nhân tố tâm lý xã hội đã tác động rất lớn đến sức khỏe của nhân dân.
Vũ Kim Ngân – Sức khỏe&Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – 1998

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *