Bảo vệ nguồn thuốc thực vật

Theo tổ chức y tế thế giới hiện nay, 80 phần trăm dân số trên toàn cầu chữa bệnh bằng các loại thuốc có nguồn gốc, chiết xuất từ cây cỏ. Phần lớn các thảo dược được phát hiện và khai thác từ những cánh rừng nhiệt đới. Gần 20 năm cuối của thế kỷ này, các nhà khoa học Mỹ đã liên tục công bố nhiều công trình nghiên cứu về giá trị kinh tế to lớn của thảo dược và những thuốc chiết xuất từ thực vật. Những chất chiết xuất này có tác dụng chữa trị được nhiều loại bệnh hơn hẳn các thuốc làm từ các chất hóa học. Đó là thuốc giảm đau, thuốc kháng sinh thuốc trợ tim, thuốc chống ung thư, các enzym, hormon, thuốc kích niệu thuốc ký sinh trùng, thuốc nhuận tràng, thuốc chữa kiết lỵ, thuốc chống đông máu và cả các mỹ phẩm như thuốc đánh răng… Trong những cánh rừng nhiệt đới ở Nam Á có cây Rauwolfia chứa chất reserpin rất quý được dùng để chữa bệnh tăng huyết áp ký ninh từ cây canh-kia-ma chống lại bệnh sốt rét, chất chiết xuất từ cây đào kim nhưỡng chữa được bệnh ung thư… Ông Norman R. Fransworth, nhà dược học thuộc Trường đại học Llli-nois, cho biết 25 phần trăm các chủng loại thuốc trên thị trường nước Mỹ có nguồn gốc hoặc được chiết xuất từ cây cỏ, với tổng giá trị bán lẻ lên tới gần 20 tỷ đô la mỗi năm. Và cũng vì mối lợi nhuận trước mắt. Và cũng vì mối lợi trước mắt, người ta đã đổ xô đi săn cây thuốc, ước tính khoảng 10 nghìn giống loài thực vật có tính dược ở những cánh rừng nhiệt đới của nước Mỹ đã bị khai phá và tiệt chủng. Trước tình hình trên, Cục quản lý thuốc và thực phẩm Mỹ vô cùng lo lắng, hàng năm đã tài trợ 200 triệu đô la cho các nhà khoa học, các công ty dược liệu để tìm ra những loại thuốc thảo mộc mới, nhằm tránh khai thác quá mức những giống loài, nguồn gene vốn có nay đã gần cạn, kiệt. Người ta kêu gọi các tổ chức, chính quyền, công dân hãy bảo vệ rừng, trồng cây thuốc, duy trì nguồn thuốc thực vật quý cho tương lai. Đồng thời, cục kiểm tra mức độ an toàn của những hợp chất hóa học mà các công ty dược liệu trộn vào chất chiết xuất thảo mộc để làm thuốc, nhằm bảo vệ sức khỏe cho mọi người (Theo The Economic Value of Plants as Sources of Pharmaceuticals).
Các giáo sư bác sĩ nước Úc tiến hành khóa giảng dạy ngắn hạn về nội tiết và ung thư
50 bác sĩ của 4 bệnh viện ở Hà Nội, bệnh biện K, bệnh viện Bạch Mai, viện bảo vệ bà mẹ và trẻ em, và trường đại học y Hà Nội đã được ngài Michael Mann, đại sứ đặc mệnh toàn quyền tại Việt Nam, trao nhận chứng chỉ tốt nghiệp sau khi họ kết thúc một khóa đào tạo nâng cao về nội tiết và ung thư, diễn ra từ ngày 17 và ngày 22 tháng 10, được giảng dạy bởi bốn giáo sư bác sĩ từ Trường đại học Sydney của nước Úc đó là Bruce Robinson, Douglas Saunders, Leigh Delbridge và Joanna Sutherland. Khóa học cũng được xem như là nỗ lực hợp tác phát triển giữa các trường đại học Úc và các cơ quan y tế của Việt Nam trong việc nâng cao trình độ điều trị y học ở Việt Nam. Cũng trong tháng 6 năm nay, bệnh viện của Trường đại học Sydney đã trao tặng thiết bị y tế để giúp các bệnh viện ở Hà Nội và Đà Nẵng chuẩn đoán và điều trị các bệnh liên quan đến phổi và rồi loạn tiêu hóa ở người lớn và trẻ em. Sự viện trợ cũng đồng thời trùng với chuyến viếng thăm sáu ngày của bác sĩ người Úc rất nổi tiếng là tiến sĩ John Yu, người đã trao đổi các kinh nghiệm về kỹ thuật học, các tiến bộ trong đào tạo y học và chăm sóc sức khỏe trẻ em với các bác sĩ người Việt Nam.
Quang Nhật-Sức khỏe & Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – Số 62(874)1999

Hội thảo “Phát triển tài liệu truyền thông”

Nhằm nâng cao năng lực trong việc xây dựng tài liệu truyền thông cho các cán bộ của mạng lưới T3G bệnh viện và các trung tâm chuyên khoa, Trung tâm Truyền thông Giáo dục sức khỏe (T4G) thành phố Hồ Chí Minh tổ chức Hội thảo Tập huấn “Phát triển tài liệu truyền thông” vào các ngày 14, 16, 21 và 23/08/2007. Tham gia hội thảo có hơn 30 cán bộ thuộc các T3G bệnh viện/trung tâm chuyên khoa và các chương trình sức khỏe. Các tham dự viên đã được cung cấp kiến thức về qui trình sản xuất tài liệu, cách tiến hành soạn thảo đề cương của một tài liệu giáo dục sức khỏe. Ngoài ra, hội thảo viên được chia sẻ kinh nghiệm về việc biên soạn, biên tập và thử nghiệm tài liệu cùng những kỹ năng như phổ thông hóa bài viết chuyên môn, tạo thu hút trong tài liệu truyền thông, cách làm tài liệu bắt mắt và phù hợp với đối tượng.
Kỳ nghỉ hồng của Chi Đoàn Sở Y tế
Ngày 12/8 vừa qua, Chi đoàn Sở Y tế thành phố Hồ Chí Minh phối hợp cùng Ban Thanh niên Sở Cảnh sát Phòng cháy và Chữa cháy thành phố Hồ Chí Minh tổ chức Kỳ nghỉ hồng đến với bà con vùng “tâm dịch” sốt xuất huyết tại xã Phước Kiểng, huyện Nhà Bè. Dịp này, đại diện Chi đoàn Sở Y tế, Bác sĩ Nguyễn Lê Thục Đoan đã báo cáo cùng bà con tình hình phức tạp của dịch sốt xuất huyết toàn thành phố từ đầu năm 2007 đến nay, đồng thời trình bày nguyên nhân, dấu hiệu nhận biết và các giải pháp phòng chống sốt xuất huyết. Đại diện Ban Thanh niên Sở Cảnh sát Phòng cháy và Chữa cháy đã đóng góp nhiều thông tin giúp bà con đề cao cảnh giác và biết cách xử lý khi có cháy nổ.
Web T4G thành phố Hồ Chí Minh
Lĩnh vực Truyền thông Giáo dục sức khỏe của thành phố Hồ Chí Minh lâu nay đã có một bề dày lịch sử gần 30 năm với những cống hiến đáng kể cho ngành y tế thành phố. Để giới thiệu và phục vụ sâu rộng, hiệu quả hơn nữa những thành quả của ngành, đặc biệt trong lĩnh vực Truyền thông Giáo dục sức khỏe đến mọi tầng lớp người dân, các ban ngành đoàn thể; Trung tâm Truyền thông – Giáo dục sức khỏe (T4G) thành phố Hồ Chí Minh đang gấp rút hoàn tất các khâu cuối cùng để đưa trang web mang đặc trưng riêng của mình chính thức hoạt động.
Bên cạnh Medinet, web T4G thành phố Hồ Chí Minh cung cấp thông tin nhiều mảng hoạt động của trung tâm như: Chỉ đạo tuyến, Thông tin y học, Giáo dục sức khỏe, Tài liệu truyền thông, Tham vấn, …; Chia sẻ những bài viết là kiến thức tâm huyết của các y bác sĩ trong lĩnh vực Truyền thông Giáo dục sức khỏe.
Web T4G thành phố Hồ Chí Minh hi vọng sẽ trở thành nơi giao lưu, liên kết, chia sẻ kinh nghiệm với các cán bộ truyền thông giáo dục sức khỏe của T4G tỉnh bạn, T3G tuyến cơ sở và tất cả những người dân có nhu cầu về truyền thông giáo dục sức khỏe.
Nâng cao chất lượng xét nghiệm bằng EQA
Trung tâm Kiểm chuẩn Xét nghiệm và công ty BIO – RAD vừa phối hợp tập huấn khai báo thiết bị, hóa chất, phương thức tiến hành ngoại kiểm tra chất lượng xét nghiệm (External Quality Assurance – EQA) cho hơn 50 đơn vị y tế trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh vào ngày 16/08/2007. EQA là bộ phận của toàn bộ chương trình đảm bảo chất lượng, nhằm phát hiện ra các lỗi sai sót trong quá trình thực hiện xét nghiệm để cải thiện chất lượng. Nó cho phép so sánh kết quả độc lập và khách quan với nhóm tương đương để nhận biết mức độ chính xác của kết quả xét nghiệm nhằm khắc phục những yếu kém, hoàn thiện dần chất lượng của công tác xét nghiệm giúp cho việc khám chữa bệnh cho người dân ngày càng tốt hơn. Bên cạnh đó, chương trình còn hỗ trợ thông tin cho việc chọn máy móc, hóa chất, phương pháp xét nghiệm.
Theo Bác sĩ Nguyễn Thế Dũng – Giám đốc Sở Y tế thành phố Hồ Chí Minh, ngoại kiểm tra chất lượng xét nghiệm (EQA) góp phần nâng cao chất lượng xét nghiệm, giúp cải thiện tốt hơn công tác chăm sóc sức khỏe nhân dân.
Bảo vệ luận văn
Sáng ngày 24-8-2007, hai sinh viên Hồ Phạm Phương Ngân và Đinh Thị Hải Yến đã bảo vệ thành công luận văn tốt nghiệp bác sĩ y khoa, niên khóa 2001 – 2007 tại Trung tâm Đào tạo và Bồi dưỡng Cán bộ Y tế thành phố Hồ Chí Minh với đề tài “Phân tích Tiền đề – Hành vi – Kết quả hành vi tình dục trước hôn nhân không an toàn liên quan đến phòng tránh thai ở Nữ công nhân tại một số khu chế xuất thành phố Hồ Chí Minh”, do Bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc và Thạc sĩ – Bác sĩ Trương Trọng Hoàng, T4G thành phố Hồ Chí Minh đỡ đầu và hướng dẫn. Đề tài đã được Hội đồng giám khảo đánh giá cao, đã đề cập một vấn đề thời sự, nhạy cảm, được thực hiện bằng phương pháp nghiên cứu định tính, theo mô hình ABC (Antecedents – Behaviors – Consequences) góp phần phát hiện những yếu tố nguy cơ để từ đó đề xuất các biện pháp can thiệp có hiệu quả. Đề tài cũng mở ra nhiều hướng nghiên cứu về sau.
Mỹ Hằng – -Sức khỏe & Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – Năm 1999

Phòng trị bệnh hen bằng thuốc nam

Hen là chứng bệnh hay phát ra trong các mùa thu đông. Trên lâm sàng, y học cổ truyền thường căn cứ vào các triệu chứng cụ thể và chia ra thành các dạng như sau để tiến hành dùng thuốc phòng trị.
Lãnh háo: Nếu thấy ở người bệnh có các triệu chứng: hơi thở gấp gáp, trong họng có tiếng khò khè, ngực bụng đầy tức, đờm trắng loãng, sắc mặt nhợt nhạt hoặc tím tái, miệng không khát hoặc khát nhưng thích uống nước ấm, có khi kèm theo sốt, sơ lạnh, thân mình đau nhức, không ra mồ hôi chất lưỡi nhạt, rêu rưỡi trắng nhớt, mạch nổi nhanh… thì nên nghĩ tới trường hợp lãnh háo hen hàn, tức là chứng hen do cơ thể bị lạnh gây nên. Trong trường hợp này cần sử dụng những vị thuốc có tác dụng chống hàn, làm ấm phổi, tiêu đờm và làm ngừng ho ôn phế tán hàn, hóa đàm binh suyễn. Các bài thuốc cụ thể như sau: Trường hợp nhẹ óc thể dùng bài thuốc Ma hoàng cam thảo thang bao gồm các vị thuốc, ma hoàng 6 gram nếu không có ma hoàng có thể thay bằng lá tía tô khô là 15 gram, tươi 30 gram, cam thảo 5 gram. Dùng 300 ml nước sạch, sắc còn 100 ml, uống hết một lần vào lúc đói bụng, mỗi ngày có thể dùng tới 2 thang như vậy. Trường hợp bệnh nặng thì cần dùng bài Tán hàn định suyễn thang bao gồm các vị thuốc: ma hoàng 10 gram, tê tấn 4 gram, bán hạ chế 10 gram, bạch giới tử hạt rau cải trắng là 6 gram, tổ tử hạt tía tô là 6 gram, ngũ vị tử 3 gram, cam thảo 6 gram, gừng tươi 10 gram, hồng táo – táo tàu 3 quả. Dùng 1 lít nước, sắc còn 450 ml chia ra làm 3 phần, uống vào buổi sáng, buổi trưa, và buổi tối, lúc đang đói bụng.
Nhiệt háo: nếu thấy ở người bệnh có các triệu chứng hơi thở gấp, tiếng thở thô, trong họng như có tiếng rít, ngực tưc, ho sặc lên từng cơn, đờm vàng đặc khó khạc ra ngoài, mặt đỏ, miệng khát thích uống nước, có khi kèm theo các chứng trạng như miệng đắng, phát sốt, ra mồ hôi, không sợ lạnh, chất lưỡi đỏ, rêu lưỡi vàng dầy… thì nên nghĩ tới trường hợp nhiệt háo hen nhiệt, tức là chứng hen do cơ thể bị nội nhiệt hoặc ngoại nhiệt gây nên. Trong trường hợp này cần sử dụng những vị thuốc có tác dụng điều hòa hô hấp, làm mát phổi, tiêu đờm và làm ngừng cơn suyễn để điều trị tuyên phết thanh nhiệt, hóa đàm binh suyễn. Các bài thuốc cụ thể như sau: Trường hợp nhẹ có thể dùng bài Ma hoàng thạch cao thang bao gồm các vị thuốc như ma hoàng 6 gram, thạch cao sống 30 gram, cam thảo 5 gram. Dùng 8 trăm ml nước, sắc còn 300 ml, chia 3 lần uống vào sáng, trưa, tối lúc đói bụng. Trường hợp bệnh nặng thì cần dùng bài Thanh nhiệt định suyễn thang bao gồm các vị thuốc: ma hoàng 6 gram, hạnh nhân là 10 gram, thạch cao sống là 30 gram, hoàng cầm là 10 gram, cam thảo 6 gram. Dùng 1 lít nước, sắc còn 450 ml, chia ra làm 3 phần, uống vào buổi sáng, buổi trưa và buổi tối, lúc đang đói bụng.
Hư háo: Trong y học cổ truyền háo chỉ tiếng khò khè trong cổ, suyễn chỉ hơi thở gấp gáp, đưa lên thì nhiều đưa xuống thì ít, chứng háo thường kèm theo chứng suyễn. Nếu thỉnh thoảng lại tái phát những cơn hen kéo dài, suyễn thở, người mệt mỏi, tiếng nói yếu ớt hễ cử động là bệnh phát thêm nặng, môi và móng tay tím tái, chất lưỡi tối, mạch nhược… thì nên nghĩ tới trường hợp hư háo hen do cơ thể suy nhược. Lúc này cần dùng các vị thuốc có tác dụng bồi bổ, tiêu đờm và bình suyễn để tiến hành chữa trị. Bài thuốc dùng là Bổ hưu định suyễn thang, gồm các vị thuốc đẳng sâm 15 gram, bạch truật 10 gram, phục linh là 10 gram, ngũ vị tử là 10 gram, sơn thù là 10 gram, tô tử 6 gram, long cốt là 20 gram, mẫu lệ là 20 gram, cam thảo 6 gram, long cốt 20 gram, mẫu lệ 20 gram, cam thảo 6 gram. Dùng 1,2 lít nước, cho long cốt và mẫu lệ vào sắc trước sau 20 phút mới cho mới cho các vị thuốc còn lại vào, sắc còn 450 ml, chia ra 3 phần, uống vào buổi sáng, buổi trưa và buổi tối lúc đang đói bụng. Bài thuốc này còn có thể sử dụng củng cố cơ thể trong thời kỳ bệnh tạm hoãn giải. Nếu thấy hay ra mồ hôi, sợ gió, dễ bị cảm lạnh thì cho thêm các vị thuốc hoàng kỳ và phòng phong vào để củng cố tạng phế. Nếu thấy kém ăn thì cho thêm trần bì vào để tăng tác dụng kiện tỳ. Nếu thấy lưng gối đau mỏi, hơi hoạt động một chút là tim đập loạn, thì nên sử dụng thêm thậm khí hoàn thuốc viên bổ thận để củng cố tạng thận.
Huyên Thảo-Sức khỏe & Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – Số 62(874)1999

Phương thuốc thần tiên!

Long Hoa Di Lặc chưa một lần được thừa nhận là đạo, giáo và cũng không ai rõ nguồn gốc từ đâu. Vậy mà, chẳng hiểu bắt đầu ra sao mà nó đã thâm nhập, ăn sâu vào máu thịt không ít người dân xã Tiên Dương thuộc huyện Đông Anh – Hà Nội khiến họ mê muội đến ngớ ngẩn không còn nhận biết được điều gì nên hay dừng. Từ con người khi lâm bệnh đến con lợn, con bò bị ốm, rồi ruộng lúa, luống rau… bị sâu bọ phá hoại, những người theo Long Hoa Di Lặc đều có chung một bài thuốc chữa trị diệu kỳ là nước thánh.
Sự thật hoang đường
Tin về bà Nguyễn Thị Uyên và chị Nguyễn Thị Loan ở thôn Lễ Pháp – xã Tiên Dương bị chết uổng do ăn kiêng lâu năm đã gợi trí tò mò cho nhiều người: Để tìm hiểu thực hư câu chuyện, phóng viên báo Sức khỏe và đời sống đã tới đúng địa chỉ và được ông chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Tiên Dương cùng bà con trong vùng cho hay: Long Hoa Di Lặc xuất hiện cách đây 3 năm đến 4 năm. Tuy nhiên, chẳng một ai rõ nguồn gốc, ngọn ngành. Thực tế những người theo đạo này chủ yếu là phụ nữ lớn tuổi và họ truyền miệng cho nhau, chỉ thờ tại nhà với các đồ vật đơn giản như bát hương, chai rượu, chai nước lã và một bức tranh ông già bụng phệ, thêm mấy quyển kinh chép tay của riêng Long Hoa Di Lặc. Họ cũng thành lập từng nhóm và sinh hoạt theo kiểu riêng, xa lánh mọi người, sống khép mình, không tham gia bất cứ hoạt động nào của đoàn thể. Chế độ ăn uống cũng như làm việc của nhóm người theo đạo này thật khác thường ngày lại ngày họ chỉ ăn cơm kiêng các loại thịt, cá và hành, tỏi… và uống nước thánh nước thánh bao gồm nước lã, sau khi đã khấn vái hòa với tàn nhang đem uống hoặc bón ruộng thay phân, thay thuốc trừ sâu. Một ngày họ dành ra từ 5 tiếng đến 6 tiếng đồng hồ vào buổi sáng và tối, cho việc khấn vái, tụng kinh. Họ quan niệm, làm như vậy là để chống lại bệnh tật và tuổi già. Thật không hiểu nổi, trong những năm cuối của thế kỷ 20, khi khoa học công nghệ phát triển đến tầm cao như vậy… chỉ cách thu đô không xa hơn 20 km vẫn còn có những con người suy nghĩ, hành động và tin vào những điều kỳ quặc ấy, giờ đây, hầu hết bà con xã Tiên Dương đã hiêu ra và rất là bất bình, họ tìm cách tẩy chay đạo Long Hoa Di Lặc. Chính vì cái quan niệm quái gở ấy mà khi ốm đau, những người theo đạo này thường không muốn đi bệnh viện. Cũng có gia đình, khi đổ bệnh, cả nhà ra sức thuyết phục mãi mới chịu đi tìm bác sĩ khám và điều trị. Còn có những trường hợp như bà Uyên và chị Loan ở thôn Lễ Pháp nhất định không chịu tới viên. Họ đã tin một không chịu tới viện. Họ đã tin một cách mù quáng vào cái đạo mờ ám này. Được biết, khi chồng và con bắt đi viện, bà Uyên van xin có vẻ như muốn ở nhà để được chết thanh thản, chết một cách tự nguyện. Bà nói rằng, nếu buộc bà đi thì bà sẽ cắn lưỡi tự tử ngay lập tức. Bà Loan cũng vậy. Không hiểu Long Hoa Di Lặc đã thấm vào những con người này như thế nào, bằng cách gì mà họ đều có chung ý nghĩ là làm như vậy là để lấy đức, để lại may mắn cho con cháu sau này. Ông Khang chủ tịch xã kể rằng: ngày tà đạo này mới về làng, có tới 200 người tham gia, tập trung ở 3 thôn Lễ Pháp, Tuần Đề, Trung Oai, và một nhóm ít ở Cổ Dương. Nhưng nhờ xã có chỉ đạo chung ngay từ đầu bằng công tác tuyên truyền qua hệ thống loa truyền thanh. Mặt khác, cử cán bộ trực tiếp xuống từng gia đình vận động, giải thích cho họ hiểu, cho nên giờ đây đã có nhiều người bỏ đạo, phá dỡ tranh tượng trong nhà. Hiện chỉ còn khoảng 50 người đến 60 người theo Long Hoa Di Lặc mà thôi. Điều tai hại mà bà con trong xã những người ngoại đạo không thể phủ nhận đó là sự sa sút rõ rệt về kinh tế của những gia đình có người theo đạo. Nguy hiểm hơn là sự suy sụp về sức khỏe của nhóm người này. Bà Nguyễn Thị Uyên là một ví dụ. Thời gian trôi qua, ròng rã mấy năm trời do ăn kiêng. Cơ thể ba cứ héo hắt dần do vượt qua cái chết không đáng có ấy. Đâu phải mình bà làm bà chịu, cả gia đình bà cũng ảnh hưởng theo chỉ vì cái đạo khốn khổ này. Nhiều gia đình đã phải mất bò mất lợn cũng vì quan niệm nước thánh: trị bách bệnh. Không cần bất kỳ loại thuốc nào khác. Đến cả những ruộng lúa, vườn rau… cũng lụi tàn bởi hàng ngày chỉ được tưới bằng nước thánh. Một số người dân nghe chứng tôi hỏi đã lắc đầu: trước đây có những hộ kinh tế rất khá, nhưng từ khi có chả có mà ăn cho no, mặc chả nên tấm…
Lòng tin đặt nhầm chỗ
Từ cong số 2 trăm người, bây giờ còn từ 50 người đến 60 người theo chứng tỏ rằng, người dân đã dần dần hiểu, nhận thấy tính phản khoa học, cũng như những ảnh hưởng xấu tới sức khoe và đời sống gia đình cua loại tà đạo mà họ đang theo đuổi. Cái chết oan uổng của bà Uyên, chị Loan… là bằng chứng về sự ngớ ngẩn của thứ tà đạo này. Đặc biệt, người thân của những kẻ cuồng tín lại càng đau xót vì những mất mát do cái gọi là đạo Long Hoa Di Lặc gây ra. Thật không hiểu nổi, trong những năm cuối của thế kỷ 20, khi khoa học công nghệ phát triển đến tầm cao như vậy… chỉ cách thu đô không xa hơn 20 km vẫn còn có những con người suy nghĩ, hành động và tin vào những điều kỳ quặc ấy, giờ đây, hầu hết bà con xã Tiên Dương đã hiêu ra và rất là bất bình, họ tìm cách tẩy chay đạo Long Hoa Di Lặc. Tôi tin đạo này sẽ không còn đất tồn tại trong nay mai… Ông chủ tịch xã khẳng định chắc chắn như vậy. Hy vọng rằng, sẽ không còn phải nghe thêm những câu chuyện hoang đường, những cái chết oan uổng và đau lòng như thể này nữa.
Khánh Phương-Sức khỏe & Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – Số 65(877)1999

Nâng cao sức khỏe trong trường học

Chương trình hợp tác xây dựng sức khỏe học đường là một mô hình nhắm đến học sinh từ lớp 1 – 12 hiện đang được thực hiện tại một số nước phương Tây. Gia đình, nhân viên y tế, cán bộ truyền thông, các tổ chức tôn giáo, các tổ chức đoàn thể liên quan đến thanh niên và cả thanh niên phải là một hệ thống với môi trường hỗ trợ là nhà trường để duy trì và nâng cao sức khỏe cho học sinh, sinh viên. Chương trình này bao gồm 8 thành phần tương hỗ nhau:
1. Giáo dục sức khỏe trong trường học một cách toàn diện:
Giáo dục sức khỏe toàn diện tại trường học phải nhắm đến cả về 3 mặt thể chất, tinh thần và xã hội của sức khỏe. Hướng đến việc tiếp cận dần từng chủ đề ở mỗi năm học để nội dung được phát triển ngày càng phong phú.
2. Môi trường học đường:
Trường học cần có một môi trường an toàn và hỗ trợ cả về thể chất, tinh thần và xã hội để các em thoải mái học tập như bàn ghế, phòng học, các dịch vụ khác tại trường như phòng y tế, căn tin… cũng phải được quan tâm.
3. Các dịch vụ sức khỏe trường học:
Bao gồm chủng ngừa, chăm sóc nha khoa, kiểm tra thể chất, mắt và các kiểm tra sàng lọc khác, thậm chí là theo dõi y khoa ở một số trường hợp đặc biệt. Với sự giúp đỡ của các chuyên gia y tế, trường học có thể có các dịch vụ dự phòng để hỗ trợ học sinh duy trì tình trạng mạnh khỏe khi ở trường.
4. Thức ăn và dinh dưỡng tại trường học:
Rất nhiều học sinh ăn 1 đến 2 bữa mỗi ngày ở trường. Xây dựng được thói quen cho học sinh lựa chọn những bữa ăn lành mạnh và nhiều dinh dưỡng ở trường.
5. Các dịch vụ tham vấn sức khỏe thể chất và tinh thần:
Ngày nay, học sinh phải đối đầu với rất nhiều stress trong cuộc sống (tại gia đình và trường học) như cha mẹ ly dị, rượu bia, thuốc lá, ma túy, tình dục… Với các hỗ trợ như tham vấn và hướng dẫn do các nhân viên y tế chuyên về lĩnh vực tâm lý, tâm thần, nhà trường có thể giúp các bậc phụ huynh và các em rất nhiều.
6. Giáo dục thể chất:
Nhà trường nên khuyến khích học sinh thực hiện các hoạt động về thể chất cả trong và ngoài trường.
7. Nâng cao sức khỏe cho nhân viên
Không chỉ riêng học sinh là cần có sức khỏe tốt, nhân viên y tế, giáo viên và các nhân viên khác tại trường có vai trò làm gương cho học sinh.
8. Sự tham gia của gia đình và cộng đồng:
Liên hệ với cha mẹ, nhân viên y tế địa phương và các nhóm khác ở cộng đồng, nhà trường có thể hiểu rõ hơn các nhu cầu về sức khỏe của học sinh.
Vài số liệu về tình hình sức khỏe trẻ em thành phố Hồ Chí Minh
Sơ sinh
– Tổng số trẻ sinh: 109970
– Số sơ sinh sống: 108838
Trong đó:
+ Đủ tháng: 101223
Chết sau sinh < 7 ngày: 93
Cân nặng dưới 2500gr: 692
+ Thiếu tháng: 7615
Chết sau sinh < 7 ngày: 438
Cân nặng dưới 2500gr: 7427
– Tỷ lệ sơ sinh cân nặng < 2500gr (so với số sinh sống): 7427
– Tổng số lượt khám trẻ: 1900452. Đạt 4,87 lần/trẻ
Trẻ em
– Số trẻ bị dị tật bẩm sinh mới phát hiện: 436 trẻ
– Số trẻ tử vong < 1 tuổi: 76 trẻ
– Số trẻ tử vong < 5 tuổi: 157 trẻ
(Nguồn Trung tâm Chăm sóc Sức khỏe Sinh sản thành phố Hồ Chí Minh 2005)
Làm sao biết trẻ có nguy cơ tự tử?
Người thân của trẻ có thể lưu ý các dấu hiệu sau:
– Trẻ trong tình trạng trầm cảm, suy sụp kéo dài nhiều tuần, nhiều tháng.
– Thình lình phấn chấn một cách bất thường (có vẻ như đã tìm ra một giải pháp tốt để giải quyết bế tắc).
– Thường nói nhiều về cái chết, về các cách tự tử…
– Đem tặng hết đồ đạc vốn lâu nay coi là quí báu của riêng mình.
– Đột ngột lơ là, từ bỏ, xa lánh bạn bè, người thân.
– Thay đổi hành vi (đang học giỏi bỗng sút kém, tính tình vốn điềm đạm bỗng quá khích, gây gỗ…)
Trong những trường hợp như vậy, cần thẳng thắn nói ra với trẻ, hoàn toàn không đùa, không cho là vớ vẫn, nhảm nhí mà phải hết sức nghiêm túc, không chế giễu, rồi tìm cho trẻ một lối thoát bằng cách nhờ một người khác khéo léo tiếp cận để giúp trẻ nếu bản thân mình không thể trực tiếp giao tiếp một cách có hiệu quả.
Nếu bạn bè hoặc người thân biết được ý định tự tử hoặc thấy có những dấu hiệu trên của trẻ thì tức khắc bộc lộ để cha mẹ, người nhà hoặc thầy cô được biết; không cần phải giữ bí mật. Thậm chí trẻ có trách cứ, giận hờn cũng mặc vì sau này trẻ sẽ hiểu và biết ơn.
Tại thành phố cũng có các đường dây nóng đến các bệnh viện, tòa báo và các phòng Tham vấn (Ví dụ: Phòng Tham vấn miễn phí cho trẻ em, ĐT: 8215878 và 8218507 trực 24/24). Hãy khuyên trẻ đến gặp các tham vấn viên trực tiếp hoặc dùng đường dây nóng trao đổi bất cứ vấn đề bức xúc nào.
Thu Hiền – Sức khỏe & Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội-1999

Lạm dụng thuốc kháng sinh sẽ gây hậu quả khó lường

Theo một nghiên cứu mới nhất, nhiều loại thuốc kháng sinh đã bị vi khuẩn vô hiệu hóa. Nhiều trường hợp nhiễm vi khuẩn một loại vi khuẩn gây viêm đường hô hấp, viêm xoang, viêm tai, đã phải tăng liều kháng sinh từ 2% năm 1991 lên tới 43% vào năm 1997. Bác sĩ Ling Moi Lin, nhà vi sinh học tại Bệnh viện đa khoa Singapore cho biết: Trước đây vi khuẩn này rất là nhạy cảm với penicillin nhưng nhiều năm nay, chúng có vẻ nhờn thuốc này và nhiều loại thuốc kháng sinh khác. Trong nhiều trường hợp đặc biệt ở người cao tuổi và người rất trẻ, có thể bị vi khuẩn nhờn thuốc đánh gục bác sĩ Ling nói: S. pneumonie kháng thuốc là vấn đề lớn khi bạn bị bệnh do nhiễm khuẩn”. Christopher Huang một bác sĩ đa khoa ở Singapore, cho biết thuốc kháng sinh không diệt được virus trong khi bệnh nhân bị bệnh do virus thì cứ đòi dùng thuốc kháng sinh thậm chí họ còn yêu cầu bác sĩ cho loại thuốc mà mà họ muốn nữa. Viêm đường hô hấp trên hay sốt do nhiễm virus thì phải cần 3 đến 4 ngày để bình phục, nhưng nhiều bệnh nhân đòi được chữa khỏi trong một hoặc hai ngày, và họ đến hết bác sĩ này tới bác sĩ khác để mong có bác sĩ nào đó cho họ uống thuốc kháng sinh để được mau khỏi bệnh. Một bác sĩ nói: “Bệnh nhân nghĩ rằng thuốc kháng sinh rất là hữu hiệu cho tình trạng của họ và đòi được cho thứ thuốc đó”. Các bác sĩ khẳng định rằng do bị những lời quảng cáo bùi tai của các hãng dược phẩm nên bệnh nhân có xu hướng chuộng hàng mới hơn. Sự kháng sinh của vi khuẩn đồng nghĩa với tốn kém nhiều hơn, như viện phí, mất ngày công lao động… và phải cần đến những loại thuốc đắt tiền hơn, cuối cùng rất có thể dẫn đến sự bất lực của các loại thuốc.
Về việc hoạt động của công ty nước ngoài cung cấp thuốc vào Việt Nam
Ngày 7 tháng 9 năm 1999, Cục quản lý dược Việt Nam đã có công văn số 3603/QLD tạm thời đình chỉ việc xét duyệt đơn hàng xin nhập khẩu thuốc của Công ty Gateway Pharmaceutical Pty, Ltd của nước Úc vào Việt Nam. Do những vi phạm quy chế chuyên môn trong cung cấp thuốc vào Việt Nam của công ty này Bộ Y tế đã xem xét việc rút giấy phép kinh doanh thuốc và nguyên liệu làm thuốc của công ty với các doanh nghiệp Việt Nam thông qua các hợp đồng xuất nhập khẩu thuốc. Vì vậy ngày 20 tháng 10 năm 1999 Cục quản lý dược Việt Nam ra công văn số 4375/QLD yêu cầu các công ty xuất nhập khẩu thuốc của Việt Nam ngừng ký kết các hợp đồng nhập khẩu thuốc với công ty Gateway Pharmaceutical Pty, Ltd của nước Úc và có báo cáo gửi về cục quản lý dược Việt Nam về việc thực hiện các hợp đồng đã ký kết trong năm 1999.
Cạnh tranh vĩnh cửu
Sự ganh đua là đặc điểm điển hình của dân Mỹ. Cuộc đấu vì sự thành đạt được hiểu như thành tích cá nhân trong đời sống nghiệp vụ và gia đình, là cội nguồn của cá tính. Xã hội chỉ coi trọng những người thành đạt nhất. Lọt vào bộ phận này, bạn sẽ có địa vị, quyền lực cũng như tiền bạc và bạn bè. Tôi chỉ cần những người bạn thành đạt trong cuộc sống. Bởi từ nhỏ, tôi sẽ học được nhiều điều hay, có ích để cải thiện cuộc sống bản thân. Tôi không có thời gian cho những kẻ thấp hèn, bất lực. Những kẻ hay kêu ca làm tôi bực mình nhất chị Beatrice 38 tuổi tâm sự. Tôi luôn hy vọng bản thân là người xuất sắc nhất. Người Mỹ thích khuếch trương sự thành đạt. Nếu ai xuất sắc trong công việc của mình, người đó được tập thể đánh giá cao. Công ty, chủ tư sản sẵn sàng cấp kinh phí cho những thành quả lớn hơn. Báo chí chuyên ngành viết về họ và hàng năm cấp bằng khen cho những người xuất sắc nhất. Người ta hy vọng rằng, sự thành đạt sẽ đẻ ra thành đạt và khuyến khích người khác làm việc.
Tôn trọng cá tính
Cá tính chủ nghĩa trở thành truyền thống Mỹ. Nó được coi là báu vật vô giá. Nước Mỹ cổ vũ khả năng sáng tạo và sự độc đáo cá nhân. Mọi thành công đạt được bằng nổ lực cá nhân đều thu hút sự chú ý đặc biệt. Ngay từ tuổi mẫu giáo, người ta đã khuếch khích trẻ em bày tỏ thái độ và cảm xúc theo cách của chính bản thân, không ai áp đặt ai bất cứ chính bản thân, không ai áp đặt ai bất cứ hình mẫu nào. Một khi cô giáo ra câu hỏi, cả lớp lập tức giơ tay. Bởi lẽ ai cũng biết rằng, thậm chí đến câu trả lời kỳ quặc nhất cũng không bị ai chê cười. Trong trường học, các cuộc thi bình chọn chuyện kể độc đáo nhất được tổ chức thường xuyên. Trong các bài tập làm văn, ý tưởng chủ đạo độc đáo được cho điểm cao nhất, ngữ pháp và văn phong đóng vai trò thứ yếu. Nhà trường cho phép học sinh quyền tự do lựa chọn chương trình học tập ở bậc trung học.
An Minh Hiền-Sức khỏe & Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – Số 65(877)1999

Tất cả vì khúc ruột miền trung

Ngành Y tế: Chiều ngày 7 tháng 11 một máy bay xuất phát từ sân bay Nội Bài chở 1,5 tấn thuốc chữa bệnh thuốc xử lý nước chủ yếu là các loại bệnh như cảm cúm, đau bụng… và các loại thuốc sát trùng nước. Hiện ngành đang hỗ trợ thêm trên 200 cơ số thuốc đến các tỉnh Quảng Trị, Đà Nẵng, Thừa Thiên Huế .. và trích thêm 500 triệu để duy trì các hoạt động y tế ở các tỉnh miền Trung. Nhiều đoàn cán bộ y tế trong đó có các thứ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng, Trần Chí Liêm cũng đã lên đường vào khắc phục lũ lụt mang theo thuốc, hóa chất làm thanh khiết môi trường và phòng chống dịch bệnh.
Hàng không: Trung đoàn 918 huy động tối đa số máy bay của đơn vị phục vụ cho việc vận chuyển hàng cứu trợ cho đồng bào miền Trung. Từ Gia Lâm, 3 máy bay đã vào đến sân bay Phú Bài, từ Đà Nẵng ra 2 chiếc và từ thành phố Hồ Chí Minh là 3 chiếc. Hàng chở đến Phú Bài bằng máy bay AN-26. Tại đây, sau khi tập kết, hàng cứu trợ từ 20 máy bay trực thăng của các đơn vị C16, C54, C17 của trung đoàn 918 và Công ty bay dịch vụ miền Bắc được vận chuyển bằng xuồng, ca nô… đến với hàng vạn người dân đang thiếu đói… Trung tâm quản lý bộ dinh dưỡng Việt Nam ủng hộ 80 triệu đồng, cụm cảng hàng không miền Nam là 87 triệu đồng, cụm cảng hàng không miền Bắc là 60 triệu đồng.
Các địa phương trong cả nước
Thành phố Hồ Chí Minh: tính đến ngày 7 tháng 11, tổng số tiền đóng góp được trên 3 tỷ đồng. Cùng ngày Ủy ban mặt trận tổ quốc Thành phố chuyển tiếp chuyến hàng thứ hai gồm thực phẩm, thuốc men…
Hải Phòng: chuyển vào miền Trung 1 tỷ 130 triệu đồng và nhiều hàng hóa.
Thái Bình: Ủy ban mặt trận tổ quốc tỉnh thường trực để tiếp nhận hàng ủng hộ, đến nay đã góp được là 200 triệu đồng.
Hà Tây: ủng hộ 400 triệu đồng, Quảng Ninh ủng hộ là 500 triệu đồng.
Các tổ chức, cơ quan đoàn thể trong cả nước đều hướng về miền Trung bằng các hoạt động cụ thể Trung ương hội chữ thập đỏ – trăng lưỡi liềm đỏ quốc tế tại Việt Nam đã viện trợ khẩn cấp 660 triệu đồng, tổng công ty xây dựng Sông Đà ủng hộ hơn 400 triệu đồng cùng nhiều sách vở, chăn màng… quân chủng Hải quân đã quyên góp được 475 triệu đồng…
Ngành giao thông vận tải đã cử một thứ trưởng trực tiếp chỉ đạo giải tỏa những ách tắc do bão lũ gây ra trên tuyến quốc lộ 1A phấn đấu thông xe sớm nhất. Cán bộ công nhân viên ngành cầu đường đã làm việc 24 giờ trên 24 giờ, san ủi hàng vạn khói đất đá khu vực phía Nam đèo Hải Vân, huy động các phương tiện hiện đại để lao cầu kịp thông xe quốc lộ 1A vào sáng ngày 8 tháng 11 năm 1999. Các chuyến hàng cứu trợ đã được vận chuyển bằng đường bộ để đến với đồng bào miền Trung ngay trong ngày 8 tháng 11 năm 1999. Công đoàn cơ quan Ủy ban bảo vệ chăm sóc trẻ em Việt Nam đã tổ chức lễ quyên góp ủng hộ đồng bào và trẻ em các tình miền Trung bị lũ lụt, gồm 100 cán bộ công nhân viên cơ quan đã đóng góp 6 triệu 550 nghìn đồng. Qũy bảo trợ trẻ em Việt Nam đã quyết định hỗ trợ bước đầu cho trẻ em các tỉnh bị lũ lụt số tiền là 150 triệu đồng và hỗ trợ thuốc men, quần áo với trị giá là gần 50 triệu đồng. Tổ chức AFA của Pháp sẽ ủng hộ một công-ten-nơ thuốc, trang bị y tế cho nhân dân và trẻ em vùng lũ lụt trị giá là 3,4 tỷ đồng thông qua quỹ bảo trợ trẻ em Việt Nam. Ngày 7 tháng 11 năm 1999, Thủ tướng Phan Văn Khải đã gửi công điện biểu dương các cấp ủy đảng, chính quyền các cấp và nhân dân cả nước đã cùng nhân dân miền Trung chống chọi với lũ lụt, tổ chức tốt việc cứu nạn cứu trợ, giữ vững trật tự an ninh trên địa bàn. Đồng thời biểu dương tinh thần sẵn sàng ứng cứu của các ban ngành, đoàn thể. Tổng cục khí tượng thủy văn, giao thông vận tải, y tế, bưu điện… và nhất là các phương tiện thông tin đại chúng đã thông báo thông tin kịp thời tình hình lũ lụt, công tác cứu hộ cho đồng bào miền Trung.
Cẩm nang sinh hoạt vợ chồng
Phải sinh hoạt tình dục vừa phải. Một số người cho rằng, tinh dịch của đàn ông là có hạn, lúc trẻ mắc chứng thủ dâm, sinh hoạt tình dục quá nhiều, khi lớn tuổi một chút bộ máy sinh dục sẽ trở nên vô dụng. Cách suy nghĩ đó hoàn toàn không có căn cứ khoa học. Cũng giống như bất kỳ một bộ phận nào của cơ thể, bộ máy sinh dục năng dùng thì tốt, để lâu sẽ kém, việc sinh hoạt tình dục hài hòa không có liên quan gì đến tuổi tác. Sinh hoạt tình dục càng điều độ lại càng đẩy mạnh chức năng nội tiết của cơ thể làm cho nội phân tiết của vùng dưới đồi tuyến yên, tuyến sinh dục được tăng cường điều tiết, thúc đẩy sự phân tiết hóc môn sinh dục. Trung khu thần kinh khống chế hoạt động sinh lý nằm ở vùng dưới đồi, sinh hoạt tình dục vừa phải sẽ thúc đẩy chức năng của bộ phận này. Vì vậy, ở bất cứ tuổi nào cũng không được né tránh động tác cơ bản nhất, bình thường nhất của con người đó là hoạt động tình dục. Đương nhiên cần phải có sự điều độ, nếu hoạt động quá mức sẽ làm cho trung khu cương cứng và trung khu phóng tinh qua đỗi hưng phấp dẫn đến sự mệt mỏi, dễ sinh ra rối loạn chức năng sinh dục và làm cho đau lưng, mỏi mệt. Đặc biệt là sau tuổi 35 lại càng phải điều độ, nếu không sẽ sinh ra viêm tiền liệt tuyến dễ bị phì đại.
PV-Sức khỏe & Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – Số 65(877)1999

Những liên minh ma quỷ

Dường như chuyện Phùng Long Thất và một số cán bộ hải quan ra tòa chỉ là chuyện riêng của họ. Lần xét xử sơ thẩm chẳng thấy bóng dáng cấp trên của Phùng Long Thất. Lần xét xử phúc thẩm từ ngày 18 tháng 10 năm 1999 mới thấy đại diện của Tổng cục Hải quan và đại diện của Hải quan địa phương tại tòa án. Điều lạ là suốt hai năm Phùng Long Thất mở hàng rào Hải quan cho hàng lậu tràn vào nhưng Hải quan thành phố và Tổng cục Hải quan chẳng hề nghi ngờ hay biết. Thôi thì chuyện đi đêm còn có thể viện ra nhiều lý do nhưng cán bộ Hải quan, kiểm hóa hàng của người ta lại có đoàn xe chở thuê chính cái hàng mình kiểm hóa mà cũng chẳng ai biết sao? Năm 1994 Phùng Long Thất có một đoàn xe hơn chục chiếc đến năm 1995 hình như thấy việc chở thuê là chuyện cỏn con nên chăng Phùng Long Thất mới nhượng xe cho người khác. Mà chuyện lập đoàn xe chẳng riêng gì Phùng Long Thất. Nhiều cán bộ làm, sếp của Phùng Long Thất cũng làm. Cứ cho là thời kỳ kinh tế thị trường ngoài giờ làm việc ai có khả năng làm kinh tế thêm là chuyện mỗi người song có bao giờ các cấp lãnh đạo của Phùng Long Thất nghĩ tiền đâu mà họ có để lập cả đoàn xe? Ừ thì do vay mượn nhưng liệu cái anh chủ hàng lại thuê cái anh kiểm hóa hàng chở hàng cho mình sẽ có những quan hệ thân thiết, tốt đẹp như thế nào và dễ thông cảm ra sao để rồi thành mờ ám, thành chuyện hàng rào Hải quan ở một điểm nhạy cảm nhất là Cảng Sài Gòn. Trong 2 năm 1995, 1996 khi Phùng Long Thất phất lên sau khi có chiếc ghế trưởng phòng điều tra chống buôn lậu I thì bao nhiêu lần cán bộ Tổng cục về, bao nhiêu lần đi ăn nhậu với Phùng Long Thất, có ai được Phùng Long Thất biết ơn bằng phong bì, quà cáp trên mức tình cảm? Các vị lãnh đạo Hải quan có thấy việc hai độ giám sát cổng cảng được nhập về dưới quyền Phùng Long Thất là treo cẳng ngỗng vị không có hạn? Họ nghĩ đấy là tăng sức chiến đấu một cách bụng hay vì lẽ gì khác mà ngày 5 tháng 3 năm 1996, Hải quan thành phố Hồ Chí Minh đề nghị, gần tuần sau ngày 11 tháng 3 lãnh đạo cơ quan chủ quản chỉ rút kinh nghiệm những là sơ hở, tin ở cấp dưới, quản lý lỏng lẻo… mà không hề chịu trách nhiệm trước những thiệt hại do những điều cần “rút kinh nghiệm” sau này. Không ai làm sao, không ai chịu trách nhiệm. Dường như Phùng Long Thất cũng thấy được điều này và bị tuyên án tử hình ở tòa sơ thẩm rồi vẫn rất nhiệt tình kể công và đổ tội cho kẻ khác. Sự câu kết giữa buôn lậu và tham nhũng vốn là hai vế của một hành vi tội ác. Buôn lậu muốn đưa hàng lậu vào trước hết phải mua được cán bộ Hải quan là tất nhiên. Và cũng rất là hiền họ không mua cán bộ kiểm hóa nhàng nhàng mà tia vào ông trưởng phòng điều tra chống buôn lậu đầy quyền sinh, quyền sát. Ai cũng muốn là bạn của Phùng Long Thất nhưng Phùng Long Thất không thể làm bạn với tất cả được. Kẻ được Phùng Long Thất chọn để làm bạn, để Phùng Long Thất đứng ra bảo kê phải là ai mới là vấn đề quan trọng bởi chống hàng buôn lậu không chỉ có Hải quan, không chỉ có phòng điều tra chống buôn lậu 1 của Phùng Long Thất mà còn bao lực lượng khác như công an, quản lý thị trường và tai mát nhân dân. Tân Trường Sanh được Phùng Long Thất chọn bởi đường dây này có vẻ là rất an toàn khi họ quan hệ rộng, hàng lậu đưa vào được chất trong kho của 1 đơn vị công an – Lê Minh Xư và của đơn vị quân đội. Không có Tân Trường Sanh thì không có Bảy Thất song không có Thất mới có Trần Đàm mà cạnh Phùng Long Thất còn có Lê Minh Xư… mới có Trần Đàm, Vũ, Lâm. Đó là những liên minh ma quỷ trong một thế giới ngầm. Quan hệ của Phùng Long Thất với đường dây buôn lậu Tân Trường Sanh, với cấp trên của y sẽ còn là câu hỏi dài dài để thấy con đường phạm tội của một cán bộ hải quan điển hình về sự thoái hóa. Phùng Long Thất được giao trọng trách giữ hàng rào Hải quan ở một chốt quan trong nhưng xé rào cho hàng lậu vào thì rõ là có tội với Đảng, với dân rồi. Nhưng còn tội lỗi cụ thể hơn là có tội với cấp dưới. Nếu Phùng Long Thất là người tử tế hẳn nhiều anh em hải quan dưới quyền Phùng Long Thất cũng tránh khỏi được vòng lao lý. Các kiểm hóa viên hàng ngày nhận tiền bất chính từ tay các chủ hàng để làm thủ tục nhanh gọn để cuối ngày cuối tuần chia chát nhiều hoặc thấy hàng Tân Trường Sanh được đi qua có lúc nào thấy mình đang phạm tội? Thậm chí khi công hàng của Tân Trường Sanh bị vỡ lộ ra toàn hàng lậu được tái xuất sau khi nộp phạt là 1 nghìn đô la Mỹ có thật sự tin là bên ấy gửi nhầm không? Họ phải chịu trách nhiệm về hành vi của họ song một bài học trong thực tế cứ nhói lên. Biết là phạm tội mà vẫn cứ nhắm mắt đưa chân vì lẽ gì? Vì tiền? vì thiếu rèn luyện bản lĩnh? Một mình Phùng Long Thất sẽ làm được gì nếu không có sự im lặng cam chịu của tậ thể dưới quyền của Phùng Long Thất? Rất thực tế khi một nhân vật trong một vở kịch tại hội diễn sân khấu kịch nói vừa qua thốt lên: “Ngày xưa cả nước cùng nhau đi chống ngoại xâm nhưng bây giờ chống lại thủ trưởng tiêu cực sao mà ít thế?”. Từ nhận biết đến hành động quả là một khoảng cách. Càng có cơ quan có thu nhập đương nhiên ngoài lương cao thì tinh thần đấu tranh càng giảm sút. Hải quan, là một ví dụ. Đấu tranh tức là tự mình tác ra khỏi “cạ” vá đi chỗ khác, thậm chí ra khỏi ngành.
Lê Qúy-Sức khỏe & Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – Số 61(873)1999

Nhầm vợ

Hai chị cùng có tên là vân T, cùng đi để tại một bệnh viện nọ và cùng sinh con trong một ngày. Ngoài những cái trùng nhau đó hai chị có họ khác nhau, người nọ hơn người kia 3 tuổi, dáng người cũng kẻ cao to, người nhỏ thấp. Trong hai người, có chị đã bị mổ bướu cổ loại Ba-dơ-đô và khi đẻ làm này bị suy tim. Do bệnh tim nặng, sau khi sinh chị được chuyển xuống khoa hồi sức để chăm sóc và theo dõi. Người cùng tên với chị thì sinh để bình thường và được theo dõi chăm sóc tại phòng sau khi sinh. Do bệnh nhân nặng, tại phòng hồi sức, nhân viên trực đã ra mời ai là người nhà của chị T thì vào trông coi chị cùng với nhân viên trực. Anh chồng của chị T thứ hai nghe thấy, đã tự nguyện vào ngay và cả đêm đó anh đã cùng với nhân viên trực theo dõi, chăm sóc như thay áo, hút đờm dãi, lau mồ hôi, nâng giấc người bệnh những khi cần trở mình hay tiêm thuốc. Tảng sáng hôm sau, trong câu chuyện với nhau, người trực trong khi lau vùng cổ của bệnh nhân thấy vết mổ hỏi anh: Vợ anh mổ bướu cổ bao giờ vậy! Anh sững người ra cho biết chưa bao giờ vợ anh phải mổ bướu cổ cả. Và cùng đến lúc ấy anh mới nhận ra người mà mình cùng nhân viên trực bệnh viện chăm sóc tận tình cả đêm không phải là vợ mình. Hỏi anh tại sao lại không nhận ra vợ mình ngay từ lúc đầu, anh trả lời “Tôi thấy cô ấy có hơi khác nhưng tôi nghĩ đó là vì sau khi sinh lại bệnh trầm trọng nên nhà tôi đã biến dạng đi như vậy. Đúng là chuyện thật như đùa nhưng cũng là điều cần rút kinh nghiệm cho cả bệnh viện thầy thuốc, nhân viên phục vụ và cả người nhà của bệnh nhân nữa.
Bệnh do hút thuốc lá: Có thể nhiều người chưa biết, trong các loại thuốc lá chúng ta hút hàng ngày, lại có đến mấy trăm chất phụ gia hóa học. Gần đây, trung tâm phòng chống bệnh của Mỹ có nhận được danh sách các chất phụ gia thường dùng cho các loại thuốc lá hiện nay, mặc dù đây chỉ là loại thông dụng nhất trong số các chất phụ gia của thuốc lá, nhưng cũng đủ khiến người ta không yên tâm chút nào. Người phụ trách của Trung tâm này cho biết trong số mấy trăm hương liệu, phụ gia của thuốc lá, ít nhất có 13 loại bị cấm dùng trong thực phẩm ngoài ra còn phát hiện thêm 5 loại được chỉ định là chất nguy hiểm. Vì vậy cần phải cai thuốc triệt để, còn nếu chỉ dùng biện pháp hạn chế hút thuốc để tránh bệnh tật thì không thể đạt được mục đích. Nếu so sánh tỷ lệ mắc bệnh ung thư thì thấy: người hút thuốc bị cao hơn người không hút thuốc 1,28 lần, trong đó ung thư dạ dày cao hơn 1,26 lần, ung thư dạ con cao hơn 1,69 lần, và đặc biệt là ung thư phổi cao hơn 2,25 lần. Kết quả điều tra còn cho thấy mỗi ngày hút 2 điếu thuốc lá thì nguy cơ mắc bệnh ung thư tăng hai lần. Hút thuốc không những làm cho người ta mắc bệnh ung thư, bệnh tim mạch và một số bệnh khác, mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến thế hệ mai sau.
Một trong số phương pháp phòng bệnh tuyến tiền liệt:
Xoa bóp vùng bụng dưới: nằm thoải mái trên giường, dùng tay phải xoa nhẹ và đều vùng bụng dưới theo chiều kim đồng hồ 120 vòng, sau đó đổi sang tay trái, xoa theo chiều ngược kim đồng hồ là 120 lần. Hàng ngày trước khi ngủ và buổi sáng thức dậy xoa như vậy một lần. Đây là phương pháp tốt nhất để dự phòng và điều trị bệnh u sơ Tuyến tiền liệt và lại còn có tác dụng giảm mỡ đối với người béo phì.
Ngâm nước nóng: dùng một cái chậu, đổ nước sôi cho ngập già nửa chậu, dùng hơi nóng bốc lên đển xông bộ phận sinh dục, khi nhiệt độ hạ xuống còn khoảng 40 độ thì ngồi vào chậu để ngâm bộ phận sinh dục, khoảng 15 đến 20 phút. Mỗi ngày xong và ngâm như vậy là 2 lần, sẽ có tác dụng tốt đối với chứng tiểu tiện khó khăn và một số chứng trạng liên quan. Nếu có điều kiện, có thể thêm bổ kết 60 gam, trạch tả 50 gam, đại hoàng 50 gam, hành cả rễ 3 đến 5 củ thì hiệu quả càng cao.
Các hình thức đắp thuốc
Dùng ngải cứu 100 gam, tiểu hồi hương là 200 gam, tất cả tẩm muối sao nóng, bọc vào miếng gạc, đắp lên rốn, ngày 2 lần, kết hợp với xoa bóp vùng bụng dưới càng tốt. Hoặc là: Dùng tỏi 1 củ to, dành dành chi tử 3 quả, hành củ 2 đến 3 nhánh, tất cả đem giã nát như hồ, đắp lên rốn và dùng băng dính cố định lại, ngày thay thuốc 2 lần. Hoặc là dùng muối hạt to khoảng 1 cân, rang nóng, bọc trong nhiều lớp vải màn, đắp lên vùng bụng dưới, ngày làm 2 lần. Chỉ cần kiên trì áp dụng một số biện pháp đơn giản nói trên, không những có thể dự phòng sự tăng sinh bệnh lý Tuyến tiền liệt mà còn có thể chữa khỏi được chứng u sơ Tuyến tiền liệt ở những giai đoạn đầu.
Ngọc Môn Trung-Sức khỏe & Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – Số 61(873)1999

Hội chứng u uất sau ngày cưới

Chớ tưởng ván đã đóng thuyền, gạo đã nấu thành cơm, tình yêu đã chuyển giai đoạn đôi lứa không cần chiều chuộng nhau như trước nữa. Trái lại, phải tiếp tục theo đuổi và kỳ vọng vào cái mới mẻ của tình yêu vợ chồng, không buông thả mình trước cái đã đạt được nhờ giấy kết hôn và lễ cuối. giấy tờ và nghi thức tự nó không phải là tình yêu. Nhiều người mới kết hôn một thời gian đã tỏ ra thất vọng về đời sống vợ chồng vì đã phát hiện một khoảng cách khá xa giữa những điều mơ ước trước khi kết hôn và thực tế cuộc sống hàng ngày. Cái gì dẫn đến thực trạng đáng buồn ấy, không những đối với những cặp bị cha mẹ áp đặt hay bất đắc dĩ, mà cả đối với nhiều cặp đã lấy nhau vì tình yêu hẳn hoi, có thể tránh được không, bằng cách nào? Nói cho công bằng thì không phải tất cả các cặp vợ chồng trẻ đều thất vọng. Điều đó chứng tỏ những cặp ấy đã biết nghệ thuật vượt qua những khó khăn ban đầu trong đời sống vợ chồng sau khi mới thành hôn và đang trải qua thời kỳ thích ứng. Những khó khăn trong thời kỳ này rất đa dạng. Họ tưởng tình yêu như một bó hoa. Một khi họ đã có nó rồi và cắm vào bình hoa nhà họ, thì đã trở thành vật sở hữu, bất di bất dịch, có luật pháp bảo đảm. Đó là điều nhầm lẫn lớn nhất của vợ chồng trẻ. Lẽ ra họ phải tiếp tục theo đuổi và kỳ vọng vào cái mới mẻ của tình yêu thì họ đã thở phào buông thả trước cái đã đạt được nhờ giấy kết hôn và lễ cưới. Sau khi cưới, họ đã hiểu thêm nhiều điều mà trước khi cưới họ biết nhau không đầy đủ, nhất là những nhược điểm. Bởi vì trong thời kỳ tìm hiểu cả hai bên đã thực hiện tối đa châm ngôn “tốt thì khoe, xấu thì che”. Bây giờ thì họ thể hiện con người thật của mình, tốt có xấu có. Tốt thì không có gì đặc biệt, chí nổi cộm lên cái xấu, cho nên mới thấy khó chịu. Trước khi lấy nhau hai người chỉ nói chuyện tình cảm yêu đương, đãi nhau, ngắm hoa thưởng nguyệt, ríu ra ríu rít anh anh em em rót vào tai nhau không ngớt: “Anh yêu em”, em yêu anh. Nhưng đến lúc ván đã đóng thuyền rồi, gạo đã nấu thành cơm rồi, thì người ta cho là đã sang giai đoạn khác, không cần làm như trước nữa. Họ tự nhiên cảm thấy hẫng hụt, trống rỗng. Lẽ ra họ phải hiểu đó không phải là do bản chất của tình yêu và hôn nhân, mà chính do hành vi tự giác của họ. Bằng hành động văn hóa, có ý chí, họ có thể thay đổi tình thế theo ý muốn. Một số không ít ông chồng tưởng nhằm rằng sinh hoạt tình dục là đỉnh cao của tình yêu vợ chồng. Một khi đã làm tốt cái đó thì không cần bất cứ thứ gì khác. Vì thế giữa hai vợ chồng chỉ còn lại cuộc sống đơn điệu trong bóng tối. Rất ít khi họ chuyện trò vui vẻ, trao đổi, đùa cợt, hay nói chuyện nghiêm túc về tư tưởng tình cảm, nghe hết những lời tâm sự của nhau. Kết quả là với thời gian tình cảm giữa hai con người khác giới nhạt nhẽo dần đi, tình yêu khô cạn, tình dục nhàm chán. Nhu cầu sinh lý chỉ đáp ứng qua loa chiếu lệ. Xuất hiện tâm lý sống qua ngày vô vị dẫn đến tâm trạng bất mãn, thất vọng… Mặt khác, những cặp vợ chồng trẻ chưa kinh qua giáo dục tiền hôn nhân, thiếu sự chuẩn bị tâm lý cần thiết trong việc giải quyết xung đột giữa một bên là việc gia đình và một bên là sự nghiệp, sự nghiệp của chồng và sự nghiệp của vợ. Tôi đã nhận một bức thư từ một cặp vợ chồng suýt đã ly hôn cách đây hai năm. Nhưng họ đã tiếp tục sống với nhau theo những lời khuyên chân tình. Bức thư có đoạn viết: “Vợ tôi xuất thân từ một gia đình khá giả. Bản thân khi lấy chồng đã có vị trí xã hội, có việc làm đúng nghề nghiệp được đào tạo ở trường đại học, nên cô rất độc lập và tự tin, rất nhạy cảm với sự mất tự do sau kết hôn và bắt đầu sớm sửa những dấu hiệu của cái gọi là “hội chứng u uất sau ngày cưới”. Tôi còn nhớ hôm ấy chỉ vài tháng sau cưới, vợ tôi uể oải quay lại phía tôi nói: “không hiểu chúng ta sẽ đi về đâu nhỉ. Trước đám cưới sao mọi thứ tưởng đơn giản, tuyệt vời đến thế, mà sao bây giờ tôi thấy không còn là tôi nữa, một cảm giác bị trói buộc xâm chiếm cả lòng tôi…”. Bản thân tôi thì cũng cảm thấy phải đối mặt với thực tế không đơn giản là đã có vợ, đã lập gia đình, và tôi phải làm gì đây khi người vợ trẻ mà tôi đặt nhiều hy vọng đã thất vọng?. Ba tháng tiếp theo trôi qua một cách nặng nề hơn nữa. Hai vợ chồng nom phở phạc như những người thợ cấy thấm mệt trơ trọi giữa cánh đồng mênh mông còn bao nhiêu việc phải làm. Không ai, còn muốn nói chuyện với ai nữa. Ấy thế mà trong con mắt của những người hàng xóm gần nhất vợ chồng tôi được coi là hạnh phúc vì có bố mẹ chăm bẵm, đời sống vật chất đầy đủ, cả hai vợ chồng là những cán bộ khoa học kỹ thuật có triển vọng. Thì ra chỉ chúng tôi, như hai người ngồi trên một chiếc thuyền độc mộc, mới thấy hết sự bồng bềnh chao đảo trên sóng nước, trong gió bão mà thôi.
GS Đoàn Xuân Mượu-Sức khỏe & Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – Số 61(873)1999