Hội thảo nâng cao nhận thức về phòng chống suy dinh dưỡng ở trẻ em

Trong hai ngày từ ngày 19 và ngày 20 tháng 10, tại Hà Nội, Bộ y tế và quỹ nhi đồng liên hiệp quốc đã phối hợp tổ chức hội thảo nâng cao nhận thức về phòng chống suy dinh dưỡng trẻ em để đánh giá thực trạng suy dinh dưỡng trẻ em ở nước ta hiện nay, đánh giá hiệu quả của các đầu tư can thiệp nhằm hạ thấp tỷ lệ suy dinh dưỡng trẻ em, những kết quả đã đạt được những tồn tại và thách thức, tìm nguyên nhân và giải pháp nhằm phối hợp hoạt động giữa các ban, ngành, tổ chức xã hội trong việc kiểm soát suy dinh dưỡng trẻ em ở cộng đồng. Hội thảo đã được sự quan tâm và tham gia của đại diện và chuyên viên của gần 30 bộ, ban ngành, đoàn thể, tổ chức xã hội, bác sĩ Trần Chí Liêm – Thứ trưởng Bộ y tế, Chủ nhiệm Chương trình phòng chống suy dinh dưỡng trẻ em đã chủ trì hội thảo. Trong những năm qua, mục tiêu phòng chống suy dinh dưỡng trẻ em đã được những kết quả đáng khích lệ. Hoạt động phòng chống suy dinh dưỡng trẻ em từng bước được xã hội hóa, đã giảm được tỷ lệ tử vong do suy dinh dưỡng trẻ em, giảm tỷ lệ suy dinh dưỡng trẻ em hàng năm trung bình là 1,4%, giảm tỷ lệ trẻ em bị suy dinh dưỡng nặng. Tuy vậy chúng ta hiện đang phải đương đầu với nhiều thách thức, tỷ lệ suy dinh dưỡng trẻ em nước ta vẫn đang ở mức rất cao (theo điều tra toàn quốc của Viện dinh dưỡng, tỷ lệ này là 39,8% tính đến cuối năm 1998, còn theo điều tra bằng phương pháp chọn 30 cụm ngẫu nhiên từ 40 tỉnh ỷ lệ này có thể vào khoảng 36% vào cuối năm 1999 trong khi nhận thức của toàn xã hội về dinh dưỡng còn nhiều hạn chế, kiến thức về nuôi dạy con của phụ nữ còn thiếu các bệnh nhiễm khuẩn, giun sán ở trẻ em còn phổ biến, những vùng có tỷ lệ suy dinh dưỡng trẻ em cao lại những vùng sâu, vùng xa, vùng nghèo (ở Tây Nguyên miền núi phía bắc, duyên hải miền Trung) thường xuyên bị thiếu ăn, khó có cơ hội tiếp cận, nguồn nhân lực cho mục tiêu eo hẹp (hiện chỉ mới đáp ứng được 1 phần 3 nhu cầu hàng năm), đầu tư can thiệp còn dàn trải thiếu sự lồng ghép, chưa có sự phối hợp chặt chẽ trong triển khai thực hiện các hoạt động chăm sóc sức khỏe bà mẹ, trẻ em và các mục tiêu của chương trình y tế quốc gia. Để đưa tỷ lệ suy dinh dưỡng trẻ em ở nước ta xuống còn 30% vào năm 2000 tức là phải làm giảm được khoảng 6% trong hơn một năm nữa quả là một việc không mấy dễ dàng. Công việc đòi hỏi một quyết tâm lớn, một sự nỗ lực bền bỉ, và phải bằng một giải pháp xã hội đồng bộ, có sự cam kết mạnh mẽ và sự tham gia của nhiều lực lượng xã hội trong đó ngành y tế là nòng cốt. Nói cách khác là phải tăng cường xã hội hóa, công tác phòng chống suy dinh dưỡng trẻ em, mà trước hết là phải nâng cao được nhận thức về dinh dưỡng cho các nhóm đối tượng từ các nhà lãnh đạo cộng đồng, các ban ngành liên quan, các đoàn thể, tổ chức xã hội đến từng cộng đồng, từng gia đình, từng người dân, trong đó phụ nữ là đối tượng cần được đặc biệt quan tâm, từ đó có sự ưu tiên đầu tư nguồn lực như gia đình, cộng đồng và xã hội, thỏa đáng, thay đổi hành vi và có hành động cụ thể thiết thực phòng chống suy dinh dưỡng. Về lâu dài, công tác phòng chống suy dinh dưỡng trẻ em phải gắn liền với việc phòng chống các bệnh nhiễm khuẩn dễ dẫn đến tử vong và suy dinh dưỡng trẻ em, phải gắn liền với các mục tiêu xóa đói giảm nghèo, nâng cao trình độ dân trí ở tất cả các vùng dân cư, đặc biệt với vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Về mặt xã hội
Cho dù đến nay sự phân biệt giới tính, trọng nam khinh nữ đã giảm được nhiều nhưng thực tế cho thấy người phụ nữ vần còn một số điều thiếu sót so với nam giới. Vị trí người phụ nữ vẫn thiên về nội dung trong gia đình. Người phụ nữ phải chăm sóc con, lo việc nội trợ nấu cơm, giặt giũ bên cạnh thời gian làm việc ngoài xã hội nên ít rảnh rỗi, do đó ít có thời gian tìm hiểu về các vấn đề sức khỏe, lại nữa nhiều khi mắc bệnh nhẹ cũng không có thời gian chăm sóc sức khỏe cho mình một cách đầy đủ. Không phải tất cả nhưng phần lớn phụ nữ vẫn còn là phái yếu, yếu về vị trí kinh tế, về quyền lực trong gia đình. Nhiều trường hợp vì không đủ tiền (tiền nếu có thường để dành để lo cho gia đình, đặc biệt là con cái) nên cũng không đi khám bệnh. Tất cả những yếu tố vừa nêu đã khiến cho vấn đề bệnh phụ khoa và cả những bệnh của nữ khác ở nhiều cộng đồng trở thành vấn đề quan trọng nổi bật. Nhiều nơi tỉ lệ bệnh phụ khoa ở phụ nữ lên tới từ 80% đến 90%. Hơn nữa bệnh phụ khoa không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe trước mắt của người phụ nữ mà còn để lại những hậu quả về lâu về dài như nhiễm trùng nặng, vô sinh thậm chí gây tử vong. Thêm vào đó do vai trò quan trọng của người phụ nữ trong chăm sóc sức khỏe trong gia đình, tổn thương sức khỏe của người phụ nữ có thể kéo theo các vấn đề sức khỏe khác đặc biệt là của trẻ em. Cho nên không chỉ người phụ nữ cần quan tâm đến sức khỏe của mình, thực hiện các biện pháp vệ sinh, phát hiện sớm bệnh và chữa đúng cách mà cả gia đình, cộng đồng, xã hội cũng cần phải quan tâm và tạo điều kiện giúp người phụ nữ thực hiện tốt việc chăm sóc sức khỏe cho mình.
CG-Sức khỏe & Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – Số 60(872)1999

Tình trạng sốt xuất huyết

Năm 1995, bệnh sốt xuất huyết tăng gấp 2 đến 3 lần so với các năm trước được ghi nhân như sau: dịch ở các quận ven như quận 6, quận 8, Quận Bình Thạnh, quận Tân Bình, quận Gò Vấp và ngoại thành như quận Thủ Đức, quận Nhà Bè, quận Cần Giờ. Mùa dịch kéo dài 6 tháng từ tháng 6 đến tháng 11 và tử vong bệnh cao. Dù rằng: Nhập viện của bệnh nhi không chậm. Số ca sốt xuất huyết độ từ 3 ca đến 4 ca không tăng. Mức độ lưu hành loại virus đa số là Dengue 1 chiếm tới 63,3%, bệnh nhẹ chủ yếu là sơ nhiễm là 65%. Ngược lại lưu hành loại virus Dengue – 2 là 28,3%, bệnh nặng chủ yếu là tái nhiễm với 82,4%. Dengue – 3 lưu hành thấp với 6,7% rải rộng trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh, có thể sẽ tăng độ lưu hành trong những năm tới. Đặc biệt phát hiện thêm 1 trường hợp nhiễm 2 loại virus Dengue 1 và 2 trong một lần bệnh. Sốt xuất huyết là bệnh có số mắc bệnh nhiều ở trẻ em, tử vong cũng cao. Việc lưu hành nhiều loại virus huyết thanh khiến dịch bệnh có khả năng phát triển rộng trẻ có thể tái nhiễm nhiều lần, và bệnh trở nên nặng do sự tái nhiễm trên. Việc phòng chống bệnh và điều trị trở nên khó khăn, công tác diệt côn trùng không có khả năng tổ chức trên quy mô rộng, hiệu quả lại không cao. Do vậy, việc giám sát dịch tễ số ca bệnh, huyết thanh, và virus trên từng khu vực, địa bàn có dịch là cần thiết để hỗ trợ cho công tác điều trị cũng như tăng cường các xét nghiệm nhanh trong chuẩn đoán để làm tăng hiệu quả trong tiên lượng bệnh, hạn chế tử vong, góp phần vào việc làm tốt công tác phòng chống sốt xuất huyết trong năm nay.
Sáng ngày 28 tháng 3 năm 1996, tại hội trường Trung tâm Thông tin và giáo dục sức khỏe đã diễn ra hội nghị tổng kết, hoạt động phòng chống AIDS Thành phố Hồ Chí Minh năm 1995. Trong năm qua công tác thông tin giáo dục – truyền thông về AIDS ngày càng sâu rộng với nhiều hình thức phong phú kịch truyền hình, phim, phát thanh, báo chí. Công tác tham vấn và truyền thông nhóm cho cán bộ công nhân viên chức, học sinh sinh viên cũng được nâng cao. Đặc biệt giáo dục đồng đẳng cho các nhóm có hành vi nguy cơ được đẩy mạnh. Công tác giám sát, dự phòng lây nhiễm và chăm sóc chữa trị cho người nhiễm HIV và bệnh nhân AIDS ngày càng tốt hơn bao gồm mở rộng đối tượng giám sát, lấp các đội nhóm tình nguyện, sẵn sàng chăm sóc người bệnh AIDS. Dự kiến trong năm 1996, mở rộng đối tượng thông tin giáo dục truyền thông, chú trọng giáo dục sức khỏe cho thanh niên, học sinh, sinh viên về AIDS. Mở thêm các điểm tham vấn cộng đồng, thí điểm tại quận 1 và quận 4, nhà văn hóa Thanh niên. Mở rộng đối tượng giám sát cho thanh niên khám nghĩa vụ quân sự, sinh viên trúng tuyển. Phát triển nhóm bạn giúp bạn tăng cường chăm sóc, chữa trị cho người nhiễm HIV và người bệnh AIDS.
Sáng ngày 28 tháng 3 năm 1996, Trung tâm Y tế Dự phòng đã mở Hội nghị tổng kết công tác tham vấn cho người nhiễm HIV Thành phố Hồ Chí Minh năm 1995. Hội nghị đã tổng kết các mặt công tác làm được trong năm 1995, về tổ chức, huấn luyện, quản lý chăm sóc và tham vấn cho người nhiễm HIV. Điểm nổi bật là trong năm qua đã mở được nhiều lớp huấn luyện cho cán bộ y tế, cán bộ quản giáo ngành công an, cũng như đã phối hợp bàn giao các trường hợp tham vấn cho mạng lưới tham vấn quận, huyện để tiếp xúc và theo dõi thường xuyên. Số tham vấn tại các bệnh viện và trung tâm chuyên khoa cũng gia tăng. Công tác tham vấn có thuận lợi là được quan tâm tốt các cấp lãnh đạo và mạng lưới tham vấn ngày càng mở rộng. Tuy vậy cũng gặp khó khăn do vẫn còn một số người phân biệt, kỳ thị người nhiễm HIV, nhân viên Y tế còn ngán ngại khi chăm sóc người nhiễm HIV chưa trợ giúp xã hội được cho người nhiễm HIV. Phương hướng sắp tới năm 1996, sẽ giải quyết các khó khăn còn tồn tại, huấn luyện cách chăm sóc, điều dưỡng cho bệnh nhân AIDS, huấn luyện cách xử lý xác bệnh nhân AIDS tử vong. Phát triển nhóm bạn giúp bạn để người nhiễm HIV chăm sóc người bệnh AIDS.
Vui cười
Má cấm con chơi với thằng bé ở lầu dưới. Nó là con nhà vô giáo dục. Vậy còn là con nhà có giáo dục hả mẹ?. Đúng, thế thì bạn ấy có thể chơi với con được chứ ạ?
Tại miền Nam nước Ý, một người đàn ông trung niên vạch ba chữ thập thay cho chữ ký trong tờ đơn. Viên chức nhận đơn hỏi: Sao ông lại vạch tới ba chữ thập? Hai chữ sau đólà họ và tên tôi, còn chữa đầu là học vị của tôi.
PV-Sức khỏe & Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – Số 60(872)1999

Bát vật thần khí hoàn

Thành phần gồm thục địa 32 gam, ngũ vị 6 gam, sơn thù 16 gam, hoài sơn 16 gam, đan bì 9 gam, nhục quế 6 gam, bạch linh 8 gam, trạch tả 9 gam. Tất cả đem sắc làm 2 lần. Lần thứ nhất đổ ba chén rưỡi nước sắc cạn còn một chén, lần thứ hai đổ hai chén đem sắc còn bảy phân. Sau đó hợp hai lần lại rồi uống dần, mỗi lần uống một ly nhỏ, ngày uống hay dùng từ 3 lần đến 5 lần. Vì có 8 vị nên gọi là bát vật, bài thuốc này ngoài việc làm chặt răng và nhan sắc tươi đẹp còn trị được rất nhiều bệnh tùy theo việc gia giảm: Các bệnh do chân thận thủy suy, hỏa vượng làm gầy ốm, nóng âm, đổ mồ hôi trộm thì bỏ ngũ vị, nhục quế. Người khỏe mạnh mà hỏa bốc phồng lên thường gọi là chứng âm hư, hỏa động làm ù tai, hoa mắt thêm tri mẫu 6 gam (bỏ lông sao khô), hoàng bá 6 gam (tẩm rượu sao). Các bệnh do tạng thận tăng, can suy tổn, trong người cảm thấy nóng, háo, buồn bực, khó chịu, đau lưng, mỏi gối, bỏ ngũ vị, nhục quế, thêm ngưu tất là 8 gam (tẩm rượu sao), túc đoạn 8 gam (sao khô), tần giao 8 gam – sao khô bắc đỗ trọng 8 gam tẩm muối cẩn thận sao khô. Người còn trẻ hoặc lao tâm, lao lực, hình sắc tiều tụy, trí nhớ kém lần, mất ngủ, mơ hoảng, thêm lộc nhung, khởi tử, viễn trí, toan táo nhân (sao) mỗi thứ đều 8 gam. Các chứng ho lao, mỏi mệt, người gầy guộc, ăn ngủ kém, nóng ráo trong người đã lâu bỏ nhục quế, gia thêm bấc mạch mô bỏ lõi 8 gam và 1 tễ trữ hà sa (nhau bà đẻ) gọi là bài bát tiên trường thọ bồi bổ cho lục phủ ngũ tạng, giúp cho cơ thể tăng sức đề kháng, ngăn ngừa bệnh tật, ăn ngon ngủ yên, trường sanh bất lão. Trên đây là một số trường hợp gia giảm được nhiều người uống thấy công hiệu. Những bạn trẻ tuổi có chừng nào kể trên nên dùng nhiều ngày ngày rất hay. Bài “Bát vật thần khí” trên là một trong nhiều bài thuốc quý đông y vì đã được chính Y tổ Hải Thượng Lãn Ông tâm đắc và truyền lại cho hậu thế.
Giải đáp y học
Hỏi: Tôi có một con trai 14 tuổi, ăn kém nhưng cứ khi nào uống bia hoặc một chút rượu chát vào thì lại ăn khỏe và cảm thấy trong người sảng khoái hơn. Như vậy, có thể mỗi bữa ăn cho cháu uống một ít bia hoặc rượu chát có được không? Nghe nói bia và rượu chát thực sự không phải là rượu? (LTP, Hóc Môn).
Giải đáp: Bạn thân mến, điều đó rất không nên, tuyệt đối không nên. Con của bạn uống bia, uống rượu chát vào, cảm thấy dễ chịu, ăn ngon, điều đó đúng thật. Nhưng nếu để ý bạn sẽ thấy các cảm giác đó biến đi rất nhanh chóng. Và để có được lại cảm giác dễ chịu đó, con bạn lại phải uống nữa. Và cứ thế, chẳng bao lâu con bạn sẽ quen uống dần và sẽ thấy cần loại rượu mạnh hơn một chút nữa… Cuối cùng, con bạn sẽ trở thành nghiện rượu lúc nào không biết. Bia và rượu chát đều có một tỷ lệ cồn trong đó. Sau đây là độ cồn của một số rượu:
Rượu chát (rượu vang) từ 9 độ C đến 15 độ C. Rượu thường từ 30 độ đến 45 độ. Rượu mạnh từ 45 độ đến 75 độ. Trong bia cũng có một tỷ lệ cồn, thường là tương đương với rượu chát. Chính các chất cồn đó mới chất tác hại cho con người gây ra rất nhiều bệnh cho cơ thể. Tuy nhiên, hai cơ quan thường bị tổn thương trầm trọng nhất, do rượu, là gan và não. Rượu làm hư gan, sưng gan và dần gây nên bệnh Xơ gan. Đối với não, rượu gây nhiễm độc cho não dần dần. Mới đầu, người bệnh chỉ thấy trí nhớ cho con bạn dùng bia, rượu chát… nhất là khi con bạn mới 14 tuổi, chưa có đủ sức mạnh lý trí để tự kiềm chế mình. Nếu con bạn kém ăn, bạn có thể giúp cho con bạn ăn khỏe bằng nhiều phương pháp khác, như cho cháu học tập và lao động điều độ, tập thể dục thường xuyên, tắm mát hàng ngày….
Khánh Linh-Sức khỏe & Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – Số 58(870)1999

Cứ tưởng là thuốc mới

Một hôm, đến chơi nhà chị bạn vốn là y tá ở một bệnh viện, thấy chị rầu rĩ, tôi hỏi. Còn gì mà chị ủ rũ thế?
Được lời như cởi tấm lòng, chị mới kẻ một thôi: Đây ông xem, tôi làm ở bệnh viên này chả gì cũng đã gần 20 năm rồi. Hôm qua vừa mới đi khám bệnh ở Bệnh viện phụ sản. Bác sĩ kê đơn cho dùng loại thuốc này. Về bệnh viện mình lại không có. Chả nhẽ là y tá làm ở bệnh viện mà lại không xin được ít thuốc khi ốm đau. Mà tôi đã lên đề nghị khoa dược cấp cho loại thuốc này, nhưng ở đấy lại không có. Họ bảo tôi chị có dùng thứ khác nhưng cũng chính là biệt dược của loại ấy không? Tôi thì chỉ muốn dùng loại mà bác sĩ ở bệnh viện phụ sản đã kê đơn cho thôi. Thứ đó mới chắc là tốt hơn. Chị đưa y bạ tôi xem nào. Bác sĩ kê cho chị dùng metronidazol đây mà. Loại này dùng cho căn bệnh phụ nữ của chị thì tốt đấy. Thế khoa dược định đổi cho chị bằng thuốc gì? Đây họ cho thứ này đây. Tôi cầm vỉ thuốc lên xem và thấy đấy là loại thuốc có tên là vinaklion. Ồ bà chị ơi, có gì mà phải bồn rầu thế, vinaklion là klion Việt Nam, mà klion cũng chính là một biệt dược của metronidazol đấy thôi. Khoa dược họ đổi cho chị thuốc này là đúng rồi. Thế hả, tôi cứ tưởng metronidazol là thuốc mới mà tên này tôi chưa nghe lần nào cả, lâu nay vẫn cấp klion cho bệnh nhân để điều trị bệnh viêm loét dạ dày – tá tràng và ly amip, thế metronidazol với cái này là một hả chú? Chứ sao nữa, nó còn có nhiều tên nữa, chẳng hạn flagy loại uống hoặc tiêm truyền. Đây là một loại kháng sinh đặc biệt để điều trị viêm nhiễm âm đạo và niệu đạo do trichomonas hoặc điều trị dự phòng nhiễm vi khuẩn kỵ khí trong phẫu thuật. À mà, chị đừng gọi là Kali – ông nhé, biệt dược klion phải đọc là Cờ li ông mới đúng. Ra về tôi cứ nghĩ mãi về chuyện này. Té ra cái tên biệt dược cũng đánh lừa khối người. Thông tin về thuốc ít mà các tên biệt dược quá nhiều đã làm cho nhiều người bị nhẫm lẫn. Chị bạn tôi là nhân viên y tế mà còn nhầm thì hẳn nhiều người dân khác làm sao biết metronidazol klion, flagyl chỉ là các tên khác nhau của cùng một loại thuốc.
Làm cho giống nòi ngày càng tốt
(trích diễn văn Tổng bí thư Đỗ Mười ngày 27 tháng 2 năm 1996)
Thưa các đồng chí và các bạn, Chúng ta đang tích cực chuẩn bị tiến tới đại hội đảng toàn quốc lần thứ 8 với chủ trương chiến lược chuyển đất nước sang một thời kỳ phát triển mới, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, phấn đấu trong vài ba thập kỷ tới đưa nước ta trở thàh một nước công nghiệp có cơ sở vật chất, kỹ thuật hiện đại, có nền văn hóa tiên tiến đậm đà bản sắc dân tọc gắn tăng trưởng kinh tế với tiến bộ và công bằng xã hội, bảo vệ và cải thiện môi trường, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân, củng cố quốc phòng, an ninh vững chắc, nhằm mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng văn minh, biến lý tưởng, mục tiêu của chủ nghĩa xã hội thành hiện thực. Trong sự nghiệp trọng đại đó, nhiệm vụ của ngành y tế rất vẻ vang và cũng rất nặng nề. Thật vậy, Đảng ta luôn luôn khẳng định con người là nhân tố hàng đầu là nguồn tài nguyên quý báu nhất quyết định sự phát triển của đất nước. Tất cả do con người và tất cả vì con người. Trong đó sức khỏe là cái gốc để con người phát triển, và cũng là một trong những niềm hạnh phúc lớn nhất của mỗi người, mỗi gia đình. Con người có sức khỏe tốt thì mới có thể học tập và làm việc tốt. Vì vậy, một trong những nhiệm vụ quan trọng bậc nhất của chúng ta là phải phát triển sự nghiệp chăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân, đẩy lùi bệnh tật, tăng tuổi thọ, làm cho giống nòi ngày càng tốt, tạo ra lực lượng lao động có thể lực dồi dào, trí tuệ minh mẫn đủ nang lực tiến hành công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Trong sự nghiệp chăm lo sức khỏe của nhân dân, phát triển giống nòi, ngành y tế giữ vai trò của đội quân xung kích. Đồng thời đó cũng là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhất của toàn xã hội, của cả cộng đồng, của mọi người, mọi gia đình và của mỗi người dân. Vì vậy, toàn Đảng, toàn dân, các cấp, các ngành phải phấn đấu để trong vài thập kỷ tới có bước cải thiện rõ rệt về sức khỏe và tầm vóc của con người Việt Nam, chú trọng chăm sóc sức khỏe của con người ngay từ trong thời kỳ bào thai tới tuổi già, làm tốt việc chăm sóc sức khỏe bà mẹ, trẻ em, tiêm chủng mở rộng, nâng cao dinh dưỡng, đẩy mạnh phong trào toàn dân tham gia thể dục, thể thao, vệ sinh phòng bệnh đi đôi với chữa bệnh, lấy phòng bệnh làm chính nhằm ngăn ngừa hạn chế dịch bệnh đến mức thấp nhất có thể, chống mọi thứ hư, tật xấu có hại cho sức khỏe, kết hợp với y dược học hiện đại với y được học cổ truyền dân tộc, có chính sách ưu tiên về dịch vụ y tế cho người có công với nước, cho người nghèo, bảo đảm công bằng xã hội. Đó là phương hướng phấn đấu và nhiệm vụ cụ thể của ngành y tế từ nay đến năm 2000.
Lê Quỳnh Nga-Sức khỏe & Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – Số 58(870)1999

Phùng long thất những điều chưa biết

Ngày 18 tháng 10 năm 1998, phiên tòa phúc thẩm xét xử vụ án Tân Trường Sanh được mở tại Thành phố Hồ Chí Minh. Từ trong trại giam B thuộc Bộ Công An, Phùng Long Thất đang nghĩ gì? Bạn đọc bâng khuâng về một con người như Phùng Long Thất sao dám đổi tất cả để làm giàu và chuốc lấy kết cục là sự gục ngã thảm hại? Từ số này, chúng tôi xin trích đăng những ghi chép của nhà báo Lê Qúy bước đầu phân tích bản chất, con đường sa ngã của một số nhân vật trong những vụ án gần đây như Tân Trường Sanh, Epco – Minh Phụng…
Ảo tưởng mong manh
Thấp, người đậm, mắt lạnh có cái gì đấy như hằn học, bất cần đời, Tăng Minh Phụng, Phùng Long Thất bị can quan trọng trong vụ án này mà dư luận gọi tắt là vụ án Hải quan như vụ Epco – Tăng Minh Phụng được mệnh danh là vụ án ngân hàng hoặc vụ phá rừng Tánh Linh là vụ án lâm nghiệp… tòa sơ thẩm tuyên án tử hình đang ngồi sau tấm kính mica trong suốt ở khu biệt giam trại B thuộc Bộ Công An. Nếu như con người này chưa bị phát hiện hẳn chắt oai phong gia trưởng còn được bộc lộ hơn trong vị trí mới là Cục phó cục điều tra chống buôn lậu của Tổng cục Hải quan. Mà thôi, mọi sự nếu như chỉ là giả thiết khi án sơ thẩm đã tuyên, tòa phúc thẩm sắp xử. Không biết lúc này, có bao giờ Phùng Long Thất ân hận vì tội lỗi hoặc nuối tiếc một thời liệt oanh bên ngoài?
Theo nhận xét của cán bộ điều tra và anh em quản giáo trong trại B thì sau khi phiên tòa sơ thẩm tuyên mức án cao nhất cho Phùng Long Thất, Phùng Long Thất vẫn không tin mình sẽ chết bởi hy vọng vào logic trong đầu mình. Phùng Long Thất tự hào đã bắt được hàng trăm vụ buôn lậu. Phùng Long Thất chỉ đâu trúng đó. Suốt 13 năm làm hải quan, càng về sau, bằng khen giấy khen các cấp tặng cho Phùng Long Thất càng nhiều vô số kể. Ngay cái ngày định mệnh ngày 29 tháng 12 năm 1997 khi Phùng Long Thất bị bắt, anh em trong hải quan của Thành phố Hồ Chí Minh cũng ngơ ngác. Khác với nhiều vụ bắt giữ người ta thấy đấy là một tất yếu vì nó như thế rồi có ngày nhưng đây là Phùng Long Thất, người hùng của đơn vị. Con người mà ngày còn làm phó phòng điều tra chống buôn lậu đã đầy chiến công khiến cấp trên phải sinh ra 2 phòng điều tra chống buôn lậu cho Phùng Long Thất nắm giữ một phòng. Mà lại là phòng số 1. Nếu không có vụ bắt giữ này, chắc chắn Phùng Long Thất đã leo lên chức vụ Cục phó cục điều tra chống buôn lậu của Tổng cục. Một thời oanh liệt, cái uy của Phùng Long Thất không chỉ có trong phòng Điều tra chống buôn lậu mà với cả… anh em hải quan nhiều địa phương. Cũng đúng thôi vì hàng dù có tới địa phương vào từ Thừa Thiên Huế tới Cà Mau cũng thường phải qua cảng Thành phố Hồ Chí Minh để chuyển tiếp. Cấm có gì qua được mắt ông trưởng phòng điều tra chống buôn lậu số một này (vì vậy mà Phùng Long Thất máy cho hải quan Cần Thơ, giới thiệu chiến hữu với đồng nghiệp đều được suôn sẻ cũng là điều dễ hiểu. Cái ảo tưởng thoát khỏi mức án cao nhất của Phùng Long Thất có lẽ còn dựa vào sự bất công đối với riêng mình. Không biết giờ này, anh em hải quan còn xong xênh như dạo Phùng Long Thất chưa bị bắt, nghĩa là tiền lương tháng kể như bỏ. Ăn nhau là ở cái bổng, chia tuần, chia ngày một cách công khai. Bảo là quy định chắc không phải nhưng ngay vị Tổng cục trưởng cũng nói được một tờ báo dẫn ra là câu nói nổi tiếng trong năm là “Cán bọ hải quan nếu làm đúng thì thu nhập vẫn cao hơn Bộ trưởng?”. Luật còn có lệ làm sao Phùng Long Thất bị xử theo luật còn những người tạo ra lệ, để cho lệ tồn tại thì ai xử? Cái hy vọng có cơ sở ấy trong đầu của Phùng Long Thất còn dựa vào chính văn bản dưới luật. Quy định từ trên dội xuống tất nhiên đúng rồi có ai dại gì ra một quy định sai nhưng chỉ một câu “Phải kiểm tra những hàng nghìn nghi vấn cũng đủ để Phùng Long Thất vận dụng. Vậy thì việc tôi chỉ đâu trúng đó, thu về cho nhà nước hàng nghìn tỷ đồng sao không tính vào để làm phép trừ khi tuyên án? Cái thứ hàng lậu lọt vào được là do tôi không nghi vấn. Mà không nghi vấn thì có thể do nhiều lý do như kém nghiệp vụ, xác xuất, linh cảm chớ đâu phải hoàn toàn do bán mình cho giới buôn lậu. Cơ quan an ninh điều tra đã lật được cái “tẩy” của Phùng Long Thất. Nhất là kẻ khôn ngoan, không ăn tạp mà biết chừa ra được kẽ hở rất nhỏ trong hoạt động tích cực của mình. Là một trưởng phòng điều tra chống buôn lậu, bằng biện pháp nghiệp vụ, Phùng Long Thất có thể bắt nhân mối, xây dựng cơ sở trong tuyến buôn lậu, để ngăn chặn, bắt giữ hàng lậu. Ngay trong giới buôn lậu, nếu được cảm hóa, thức tỉnh sẽ có nhiều người giúp được cơ quan chống buôn lậu. Và khi họ đã hợp tác, công việc đỡ tốn kém, vất vả hơn nhiều. Chiều của Phùng Long Thất lại là… bắt tay với trùm buôn lậu! Mà cái dây buôn lậu Phùng Long Thất xáp vô phải có quan hệ rộng, an toàn. Phùng Long Thất chỉ đâu trúng đó vì trong giới buôn lậu quá hiểu nhau nhưng thông tin Phùng Long Thất có được không bắt đầu từ một mục đích tốt đẹp mà vì mục đích….
Lê Qúy-Sức khỏe & Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – Số 58(870)1999

Sản xuất thiết bị y tế thay thế hàng nhập khẩu

Hàng năm, Bộ y tế phải bỏ ra hàng nghìn tỷ đồng để nhập khẩu các thiết bị phục vụ cho công tác khám chữa bệnh. Cần có cơ chế chính sách để phát triển sản xuất trong nước. Mới đây, Công ty điện tử Đống Đa thông báo đã nghiên cứu và sản xuất thành công 4 thiết bị phục vụ cho ngành y tế đầu tiên thay thế cho hàng nhập khẩu là nồi hấp tiệt trùng 75 lít theo mẫu của BK75 của Liên Xô cũ, tỷ sấy 40 lít theo mẫu của Cộng hòa Liên bang Đức, máy hút dịch theo mẫu của Mỹ và máy lắc máu theo mẫu của Thụy Điển. Sau một quá trình thử nghiệm và được các chuyên gia đầu ngành kinh nghiệm, 4 sản phẩm đều được đánh giá có chất lượng tốt, độ chính xác cao. Trong đó 2 thiết bị là nồi hấp tiệt trùng và máy lắc máu đã được Bộ y tế cấp phép lưu hành trong toàn quốc, 2 sản phẩm còn lại đang trong quá trình xin được cấp phép lưu hành. Đây là sản phẩm được ra đời sau chủ trương phát huy nội lực của Đảng và Nhà nước và là sản phẩm hợp tác giữa Bộ Công nghiệp và Bộ y tế về sản xuất một số thiết bị y tế nhằm thay thế hàng nhập khẩu và thành lập tổ công tác liên bộ y tế công nghiệp, giao cho công ty điện tử Đống Đa hiện dự án. Thứ trưởng Bộ y tế Lê Ngọc Trọng cho biết hiện nay tất cả các bệnh viện, trạm y tế xã, trung tâm y tế trung ương trong cả nước đang cần đến hàng vạn trang thiết bị y tế các loại. Hàng năm Bộ y tế đã phải bỏ ra hàng nghìn tỷ đồng để nhập khẩu các trang thiết bị phục vụ cho khám chữa bệnh cũng như thuê chuyên gia bảo hành, bão dưỡng, thay thế định kỳ, tốn kém. Có thể khẳng định đây là một thị trường hết sức rộng lớn. Nhiều thiết bị với năng lực trong nước hoàn toàn có thể đáp ứng tốt cả về chất lượng và số lượng. Mặt khác, sản xuất trong nước sẽ có nhiều thuận lợi như tạo được việc làm, thu nhập cho người lao động, lợi nhuận cho doanh nghiệp, tiết kiệm cho ngân sách và dễ dàng, nhanh chóng trong bảo dưỡng, thay thế. Vì vậy phát triển sản xuất trong nước là hướng đi hoàn toàn đúng đắn. Mặc dù thị trường thiết bị y tế trong nước khá rộng lớn, nhưng chúng ta chẳng dễ gì có thể nắm bắt được bởi tâm lý chuộng hàng ngoại vẫn đang thịnh hành, hơn nữa việc mua sắm thiết bị y tế phải thông qua đấu thầu quốc tế. Để có thể tham gia đấu thầu quốc tế, phải cần đáp ứng rất nhiều các điều kiện ngặt nghèo trong khi các cơ sở nghiên cứu và sản xuất của ta còn quá mới mẻ. Ông Nguyễn Xuân Chuẩn, Thứ trưởng Bộ Công nghiệp cho biết: Chúng ta có thị trường thực sự. Thị trường này Nhà nước nắm trong tay. Bộ Công nghiệp sẽ cùng với Bộ y tế kiến nghị lên chính phủ xây dựng cơ chế chính sách cho phát triển sản xuất thiết bị y tế trong nước như đề nghị không nhập khẩu các thiết bị mà trong nước đã sản xuất được cũng như thực hiện việc chỉ định thầu để bảo hộ các doanh nghiệp trong nước hoặc các sản phẩm trong nước sản xuất chỉ cần có chứng nhận của Bộ y tế là đủ… Hai bộ sẽ kết hợp chặt chẽ để cùng xây dựng thị trường cho các doanh nghiệp Việt Nam để sản xuất thiết bị y tế nhằm đáp ứng nhu cầu trong nước và xuất khẩu sang một số nước lân cận. Về phía nhà sản xuất đã sẵn sàng cho việc đầu tư vào nghiên cứu, vào những công nghệ hiện đại để có thể đi vào sản xuất hàng loạt nhiều thiết bị khác nhau từ đơn giản đến phức tạp. Được biết giá của 4 sản phẩm do Công ty điện tử Đống Đa chế tạo thấp hơn nhiều so với giá nhập khẩu các thiết bị cùng loại.
Giáo dục sức khỏe cho nhóm nhỏ
Nhóm nhỏ: Nhóm nhỏ trong giáo dục sức khỏe là một tập hợp tương đối ít người dưới 10 người trong đó các thành viên của nhóm có chung một đặc điểm nào đó và có thể có chung một quan tâm. Có thể chia nhóm nhỏ hành 2 loại:
Nhóm chính thức có đặc điểm là vị thế của các thành viên được xác định rõ ràng và được quy định bởi chuẩn mực của nhóm. Ví dụ một tổ phụ nữ, tổ thanh niên, một nhóm tín dụng…
Tập hợp không chính thức: được hình thành một cách tự phát, các vai và vị thế của các thành viên không được xác định trước. Ví dụ tập hợp những người cùng đi trên một chuyến xe, tập hợp các bà mẹ đưa con đến trạm y tế tiêm chủng…
Sự cần thiết của giáo dục sức khỏe cho nhóm nhỏ:
Ta đã biết mục tiêu của giáo dục sức khỏe là làm thay đổi hành vi, giáo dục sức khỏe cho quần chúng đông đảo hoặc các nhóm lớn có ưu điểm là trong một thời gian ngắn có thể đưa thông tin đến nhiều người. Thế nhưng bởi vì mỗi người có một hoàn cảnh riêng, những nỗi ưu tư, khó khăn riêng nên đôi lúc hoặc chưa hiểu rõ hoặc đã hiểu nhưng có những trở ngại, trong điều kiện đông người không có dịp hoặc không tiện hỏi, giáo dục sức khỏe cho nhóm nhỏ trong đó mọi người đều có thể trình bày ý kiến, thắc mắc, cũng như qua tác động của nhóm mà một người đều có thể trình bày ý kiến, thắc mắc, cũng như qua tác động của nhóm mà một người nào đó có thể sẽ thay đổi thái độ và chấp nhận hành vi mới một cách dễ dàng hơn.
Những nguyên tắc trong giáo dục sức khỏe cho nhóm nhỏ:
Phát huy tối đa sự chủ động của đối tượng.
Lắng nghe mọi người nói và cố gắng nhận ra các nhu cầu khác nhau của đối tượng cũng như những phản ứng, hồi báo từ đối tượng. Khuyến khích mọi người tự xác định về vấn đề và tự đề xuất cách giải quyết. Không áp đặt các ý kiến, các giải pháp, mà cố gắng gợi cho đối tượng tự phát hiện bằng các câu hỏi dẫn dắt thích hợp. Xây dựng điều mới đựa trên những gì mọi người đã biết.
Thủy Văn-Sức khỏe & Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – Số 55(867)1999

Chết bỏ bu tôi rồi!

Giám đốc đi ký hợp đồng về. Cái mốt bây giờ lại không ký ở… cơ quan. Bên A cũng như bên B đều nhất trí cao ký ở khách sạn, mà là khách sạn những 5 sao! Mặt đồ phừng phừng, giám đốc đẩy cửa vào phòng làm việc. Bao giờ cũng vậy, vào phòng làm việc, cái việc phải làm đầu tiên và không bao giờ sếp quên là thưởng cho cô thư ký hay còn gọi là bồ nhí một cái hôn nồng cháy và hàng tràng những lời khen ngọt ngào, êm ái… có khi còn giữ em trong vòng tay quá lâu. Nhưng lạ chưa. Hôm nay sếp nhiệt tình đến mấy, nhân viên vẫn ủ rũ như bông hoa héo. Như nhớ ra, thủ trưởng thốt lên: À quà của cưng đây quên thế nào được… Thủ trưởng vừa nói vừa mở cặp lấy ra một phong bì dày cộp gọi là bồi dưỡng ở chỗ ký hợp đồng. Thủ trưởng lại ôm chặt bồ nhí vào lòng, đưa cái phong bì vào ngực áo…nhân viên, thủ trưởng nựng: Bằng lòng chưa nào? Cưng… Bồ nhí vẫn ủ rũ như hoa héo. Thủ trưởng vội chạy ra khóa chặt cửa rồi vội chạy vào bế thốc… nhân viên lên, lắp bắp lắp bắp: Thôi vui lên nào anh sẽ đền cho cưng! Sau cái thời gian không vội cũng không quá dài cần thiết, khi hai con quỷ đã trở lại cái phút bình tĩnh nhất, bỗng cô nhân viên bưng mặt khóc rất là thảm thiết. Ô kìa? Có chuyện gì mà đau khổ vậy? Thôi mà. Có cái gì thì cứ nói toạc ra cho anh biết nào cưng. Nhân viên chỉ đáng tuổi con thủ trưởng bỗng gầm lên: Em khổ lắm anh à… Làm sao mà khổ vậy cưng, lúc nào mà em chẳng có anh bên cạnh mà. Thế là em hết đời rồi… Chuyện gì mà khiếp vậy cưng? Sáng nay em vừa đi khám… Làm sao mà phải khám. Lần nào mà chẳng có người lực sĩ tí hon trợ lực. Thế là hết… tại anh.. tại anh tất cả đó. Anh đã hại cả đời em rồi còn gì! Thì cưng cứ nói toạc ra xem nào. Sáng nay em đi khám … người ta cho biết kết quả chính xác là dương tính. Còn hơn cả sét đánh ngang tai. Thủ trưởng gầm lên: “Chết bỏ bu tôi rồi”, lú lẫn thế nào… lần này tôi lại quên cả lực sĩ tí hon.
Bệnh Zona và nhiễm HIV
Khoảng 2 năm về trước, bệnh Zona thường được xem như là bệnh da thông thường, nhưng thời gian sau này bệnh Zona được các bác sĩ chuyên khoa Da liễu chú ý nhiều hơn vì Zona là một bệnh ngoài da thường gặp ở bệnh nhân bị nhiễm HIV. Chỉ trong vòng 8 tháng đầu năm 1995, tại khoa nội trú lâm sàng A của bệnh viện Da Liễu Thành phố Hồ Chí Minh đã có 12 bệnh nhân bị nhiễm HIV, nằm viện trong đó có 7 bệnh nhân bị bệnh Zona. Tại Trường giáo dục Lao động Bình Triệu cung có ghi nhận bệnh Zona thường gặp ở người mắc bệnh HIV.
Có thể giải thích hiện tượng này như thế nào.
Bệnh Zona là bệnh gây ra do loại virus gọi là Poxvirus cũng là tác nhân gây bệnh thủy đậu, có thể lây từ người này sang người khác qua chất tiết niệu dịch ở chỗ bị bệnh ngoài da. Khi virus này xâm nhập vào thì cơ thể có 3 khả năng xảy ra. Người bệnh bị phát bệnh thủy đậu có biểu hiện ngoài da là những mụn nước bóng nước nhỏ, nằm rải rác khắp các cơ thể kể cả ở trên mặt. Bệnh phát triển nhanh và giảm cũng nhanh rồi lành hẳn không để lại dấu vết gì. Người bệnh bị phát bệnh Zona có biểu hiện nhiều mụn nước và bóng nước mọc từng chùm trên nền da đỏ. Bệnh xảy ra ở một bên cơ thể như ở trán, mặt, thân mình tay chân. Bệnh nhân có cảm giác đau rát khó chịu. Bệnh thường kéo dài khoảng 2 tuần rồi khỏi để lại vết sẹo lâu dài. Có nhiều người bị lây nhiễm Poxvirus nhưng không phát bệnh ra ngoài da, Poxvirus này cứ sống tiềm ẩn trong cơ thể một thời gian dài trong nhiều năm. Đến một thời điểm nào đó thuận lợi cho sự bộc phát của Poxvirus như vào lúc tuổi già sức khỏe yếu hoặc lúc bị suy giảm sức khỏe hoặc bị một virus khác tấn công vào hệ miễn dịch và làm giảm sức đề kháng như gặp lúc bị nhiễm HIV thì Poxvirus mới mạnh lên, phát triển nhiều hơn và gây bệnh Zona hoặc thủy đậu hoặc cùng phát 2 bệnh một lúc. Đó có thể là lý do tại sao những người bị nhiễm HIV dễ bị phát bệnh Zona.
Vấn đề điều trị bao gồm
Cần rửa vết thương bằng nước muối hoặc thuốc sát trùng thông thường, sau đó bôi thuốc chống bội nhiễm như Eosine, Polyvidone, Castellani, Milian. Chống đau nhức dùng Nisidina, Paracetamol, Aspirines… Trường hợp bị nhiễm trùng nặng thì dùng thêm kháng sinh chích hoặc uống. Qua theo dõi triệu chứng và diễn biến chúng tôi chưa ghi nhận có sự khác biệt giữa người bị bệnh Zona không bị nhiễm HIV và bị nhiễm HIV. HIV có thể lây qua người lành do tiếp xúc với máu, và chất tiết dịch ở vết thương. Bệnh Zona là bệnh vừa có tiết dịch ở vết thương vừa có tiết dịch ở máu. Do đó việc săn sóc bệnh nhân bị nhiễm HIV bị Zona đòi hỏi phải thận trọng, kỹ lưỡng. Săn sóc cho bệnh nhân phải đeo găng tay, bông băng gạc sau khi dùng phải nên đốt bỏ ngay. Đơn giản nhất là bỏ tất cả vào trong một cái lon sau đó đổ cồn vào và đốt cho thành tro. Sau khi bệnh Zona đã lành thành sẹo thì HIV không còn lây lan tại đây nữa.
Đình Lương-Sức khỏe & Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – Số 55(867)1999

Khoảng cách

Alo! Anh không nhận ra em à… Tối nhé… Vâng ạ! Ứ ừ… Bái bai cô gái cười rất cười và lại tiếp tục bấm số điện thoại mới. Dường như đã mỏi chân sau ngót một giờ đồng hồ õng ẹo ôm lấy cái điện thoại, cô gái ghếch mông ngồi ghé lên bàn làm việc. Rầm ai đó xô ghế đứng dậy. Cả cơ quan lặng phắc, nhìn nhau. Dường như cô gái quá say với những cuộc điện đàm, nên vẫn cứ tiếp tục à ơi chuyện trên trời dưới biển. Hai cô gái trẻ kéo nhau ra ngoài hành lang trò chuyện, giọng họ bổng dần. Này, mày gọi lâu thế ông ấy cáu đấy, một cô lên tiếng. Mặt xác ông ấy chứ. Có phải của riêng đâu mà ông ấy giữ. Rõ dơ. Ai chẳng biết thế. Dưng mày cũng nên ý tứ một chút. Gọi lâu như mày hèn chi tao đi công tác có việc gọi về cơ quan cả tiếng đồng hồ mà máy vẫn cứ bận. Lắm hôm chờ ở bưu điện bực đến phát rồ cả người. Cơ quan ối đứa gọi điện thoại “dai” kém gì toa? Ôi dào, vẽ chuyện. Làm việc bây giờ cứ phải phớt hết, cốt là hiệu quả. Tao chẳng đem về cho cơ quan mấy cái hợp đồng kinh tế nhờ những cuộc gọi ấy là gì. Không à ơi, không bám lấy thắt lưng địch mà đánh thì có mà đợi đấy nhé. Công việc hay tư việc thì mày cũng phải điều chỉnh cho nó hài hòa chứ. Thế mày tưởng chỉ có một mình mày biết làm việc bằng điện đàm, còn mọi người thì gọi chơi đấy à. Ừ, ai cần thì cứ gọi. Tao có thấy ai nói gì đâu mà nhường máy. Mày thì lúc nào cũng ý tứ, rụt rè thì đến bao giờ mới khá lên được. Thôi, mày cắt hộ cái băng rè ấy đi. Cứ ôm lấy điện thoại mà tán hươu tán vượn cả tiếng đồng hồ thì ai mà dứt mày ra được. Ai cũng như mày thì khách hàng gọi đến cơ quan liên hệ công tác làm sao được. Người ta tế nhị mày cũng biết điều một chút mới phải chứ. Ý tứ là chuyện xưa lắm rồi. Con người của thế kỷ 21 thì phải tiến bộ, văn minh, hiện đại. Mày theo trường phái cổ điển từ bao giờ thế… Ừ tao cổ điển đấy. Mày cứ việc sống theo cái lối văn minh của con người hiện đại ở thế kỷ 21 ấy đi. Đoạn cô gái cổ điển ấy vùng vằng bỏ đi. Ranh giới về nhân cách và văn hóa của hai con người trẻ tuổi ấy đã được thiết lập.
Gần xa
Quy định mới về buôn bán thuốc lá
Theo thông tư số 30/TT- BTM của Bộ Thương Mại quyết định cấm bán các loại thuốc lá nhập lậu, cấm bán thuốc lá tại trụ sở của cơ quan Nhà nước, tổ chức chính trị xã hội, các trường phổ thông, bệnh viện, rạp hát, hè phố… Ngoài ra, các cuộc thi không được lấy thuốc lá làm giải thưởng, không dùng thuốc lá để khuyến mãi. Bắt đầu từ ngày 9 tháng 12 năm 1999, các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh thuốc lá chỉ được bán thuốc lá cho những đối tượng có giấy phép kinh doanh do Bộ và Sở thương mại cấp. Những đối tượng được cấp phép phải là doanh nghiệp được thành lập theo quy định của pháp luật. Việc ra thông tư trên sẽ góp phần hạn chế tình trạng buôn lậu thuốc lá ngại đang tràn lan, lập lại trật tự về buôn bán thuốc lá trên thị trường cả nước và giảm bớt được số người hút thuốc lá…
Năm 2000 đội mũ bảo hiểm khi đi xe máy!!
Dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Giao thông vận tải đã hoàn chỉnh “Đề án bảo đảm an toàn giao thông” trong những năm tới. Theo đề án, của Bộ Giao thông vận tải tiếp tục kiến nghị Chính phủ có quy định thực hiện Chính phủ có quy định thực hiện trong năm 2000 bắt buộc phải đội mũ bảo hiểm đi xe máy và thắt dây an toàn khi đi ô tô. Cũng theo đề án đến năm 2000, giữ không tăng về số vụ tai nạn, số người bị chết, bị thương vì tai nạn giao thông như năm 1999 và hướng tới năm 2005 sẽ giảm số người bị chết vì tai nạn giao thông tính tên bình quân 10 nghìn đầu phương tiện từ 14 người hiện nay xuống còn 11 người.
Trợ giúp người quá nghèo
Bộ tài chính vừa có văn bản số 4241/TC/NSNN trong nội dung văn bản những người quá nghèo sẽ được Nhà nước cấp thẻ bảo hiểm y tế hàng năm. Nguồn kinh phí để cấp thẻ bảo hiểm y tế sẽ được sử dụng từ ngân sách địa phương và nguồn huy động từ các tổ chức từ thiện. Quyết định trên của Bộ tài chính đã góp phần trợ giúp người quá nghèo trong công tác khám và chữa bệnh.
Diễn viên phát sốt vì nóng, diễn xuất không còn thoải mái, tự nhiên như khi tập. Quay chỉ mất 2 ngày nhưng dựng nói chính xách là biên tập cắt, ráp nối đến 5 buổi, lồng tiếng thêm 2 buổi mới xong một phim chừng 20 phút. Bộ phim “Đâu phải là chuyện nhỏ!”, phim về AIDS cho học sinh do T4G thực hiện, với sự giúp đỡ của UNICEF, Trung tâm học liệu Bộ giáo dục Đào tạo, nhà văn hóa thiếu nhi Quận 1 sẽ được chiếu rộng rãi tại các trường trong thành phố và năm học mới.
Anh Tín-Sức khỏe & Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – Số 55(867)1999

Câu chuyện kháng sinh đồ

Cháu bị viêm họng, mẹ cháu dùng amoxilin 0,5 gam ngày 2 viên, đã 7 ngày không khỏi mà lại bị nặng thêm nên cháu đến Bệnh viện hữu nghị Việt Nam – Cuba để khám theo chế độ bảo hiểm y tế học sinh. Cháu đến rất sớm để chờ lấy số đầu vào khám cho nhanh. Sau khi khám xét và hỏi tỉ mỉ về thuốc dùng trước đây, bác sĩ ghi đơn thuốc cho cháu dùng tạm 3 ngày và ghi cho cháu 1 phiếu xét nghiệm. Cháu đến phòng xét nghiệm. Cháu đến phòng xét nghiệm, người ta lấy bệnh phẩm làm xét nghiệm và dặn khi có kết quả xét nghiệm đem đến chỗ đã khám bệnh, bác sĩ sẽ cho đơn thuốc trị bệnh. Cháu buồn quá vì phải chờ 3 ngày nữa. Ngày thứ 3 cháu đến nhận kết quả xét nghiệm đem đến để bác sĩ xem và cho đơn thuốc. Cháu mang y bạ đến nhà thuốc rồi kể câu chuyện trên với tôi và cứ bâng khuâng về việc bác sĩ cho đơn penixilin. Tôi xem y bạ ghi viêm xoang hàm, mủ hai bên, dùng thuốc theo kháng sinh đồ. Xem phiếu xét nghiệm rồi chỉ dẫn cho cháu bệnh viện đã làm xét nghiệm xác định ten vi trùng gây bệnh cho cháu và thử tác dụng của 4 loại kháng sinh thường dùng gọi là kháng sinh đồ. Bác sĩ xem loại kháng sinh nào trong đó có vòng vi khuẩn lớn nhất là có tác dụng mạnh nhất với vi khuẩn đang gây bệnh để cho đơn, thì người bệnh sẽ mau khỏi. Theo kháng sinh đồ của cháu là penixillin, có lẽ trước đây cháu ít dùng penixilin nên vi khuẩn gây bệnh của cháu chưa bị nhờn thuốc với penixilin. Cháu trả lời: Mẹ cháu bảo amoxilin mạnh lắm, amopixilin còn trên tài penixilin mạnh lắm, ampixilin mà amoxilin còn là chị của ampixilin. Vì vậy trong tủ thuốc của mẹ cháu chả bao giờ dùng penixilin cả. Tôi hỏi: Thế cháu có ai quen là bác sĩ làm ở bệnh viện này không?”. Cháu trả lời thưa bác không ạ. Tôi hỏi lại làm kháng sinh đồ, cháu có phải trả tiền dịch vụ không? Cháu trả lời: Thưa bác không ạ, cháu thấy ai đến bệnh viện này mà có thẻ bảo hiểm y tế khi làm xét nghiệm đều được miễn phí cả chứ không phải chỉ mình cháu. Tôi bảo cháu, có lẽ đây là bệnh viện đặc biệt nhất Hà Nội đáy cháu ạ. Vì bác thường đến khám bệnh ở Bệnh viện Hữu nghị là bệnh viện tuyến trung ương, nhiều lần được bác sĩ cho đơn kháng sinh, nhưng chưa bao giờ làm kháng sinh đồ, mà Bệnh viện hữu nghị Việt Nam – Cuba một bệnh viện khu vực của Hà Nội lại làm được như tế này thì tốt quá rồi. Tôi đến ngay Bệnh viện hữu nghị Việt Nam – Cuba. Bác sĩ Thoa, giám đốc bệnh viện cho biết việc xét nghiệm vi khuẩn gây bệnh và thử kháng sinh đồ ở bệnh viện này làm thường xuyên cho những trường hợp nhiễm khuẩn nặng, không kể bệnh nhân có thể bảo hiểm y tế hay khám dịch vụ. Trường hợp khám dịch vụ phải trả tiền xét nghiệm vi khuẩn và kháng sinh đồ giá dịch vụ xét nghiệm là 30 nghìn đồng giá cao nhất trong số các xét nghiệm ở đây. Một tuần sau cháu bé đem đến một phong bì lớn chụp 2 phim về xoang phương pháp Blondeau hirtz cho tôi xem và đơn mua thuốc dùng tiếp. Cháu khoe: Cũng không mất tiền chụp phim bác ạ. Trong lúc cơ chế thị trường làm mờ nhạt y đức của số không ít cơ sở khám chữa bệnh, khám thì qua loại lại cho đơn mua thuốc thật nhiều, toàn những thứ đắt tiền, thì ở Bệnh viện hữu nghị Việt Nam – Cuba vẫn thực hiện tốt những quy định chuyên môn đảm bảo an toàn hợp lý về thuốc. Nhưng anh chẳng cần giấu diếm khi tâm sự rằng nhà tù 8 năm ở Pháp còn hơn là nằm nhà đá 4 năm ở Colombie. Anh cũng thú nhận: “Chắc chắn ngày nay, tôi đã biết tất cả những mánh lới để chuyển hàng. Nhưng không bao giờ tôi dại lần thứ hai nữa”. Stephane hướng về phía ông nhà báo nói tiếp: “Ông có biết không?. Bây giờ bọn cửu vạn dễ bị phát hiện. Bởi nhiều lý do: giấy thông hành mới tinh, họ ngụ trong những khách sạn rẻ tiền, và ngắn ngày, ngày trở về thường thay đổi vào phút cuối…”. Stephane bảo rằng sẽ kệch tới già!
DS Trần Xuân Thuyết-Sức khỏe & Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – Số 54(866)1998

Chung quanh khẩu hiệu phòng chống AIDS

Từ năm 1988, tại thành phố Hồ Chí Minh khẩu hiệu đưa ra trong các chiến dịch truyền thông phòng chống AIDS là Sida, đừng chết vì “dại dột”, do trung tâm thông tin và giáo dục sức khỏe phỏng theo một khẩu hiệu của Anh “AIDS don’t die of ignorance”, nhằm kêu gọi mọi người quan tâm đến một loại bệnh mới vô cùng nguy hiểm. Khẩu hiệu như vậy rõ ràng là có ý chọc giận, chọc giận cũng là một cách quan tâm. Sau đó, có người viết thư cự nự ngay: “Tôi không dại dột tí nào cả! Chẳng qua là vì chưa biết về bệnh SIDA thôi, sao lại nói là SIDA, đừng chết vì dại dột!”. Chúng tôi vội vàng để lại “SIDA đừng chết vì thiếu hiểu biết”. Tạm ổn. Khẩu hiệu thứ hai là “Một vợ một chồng khỏi bị SIDA”. Chúng tôi khoái cái vần điệu giúp dễ nhớ này, vả lại, đúng là cần kêu gọi một nếp sống lành mạnh, thủy chung, truyền thống tốt đẹp của dân tộc, chắc chắn là mọi người sẽ hài lòng. Thế nhưng chẳng bao lâu có người phát hiện ra rằng: “Đúng là tôi chỉ có một chồng một vợ, không hề có vợ hai, vợ ba gì cả, tôi chỉ… thỉnh thoảng đi bia ôm và tiếp xúc với các cô gái mại dâm đôi lần trong lúc say xỉn, vậy tôi đâu có gì phải sợ SIDA phải không?”. Thôi chết rồi, một chồng một vợ vẫn chưa đủ, đáng lý phải nói rõ hơn là cả hai phải tuyệt đối chung thủy hoặc nếu không có khả năng… chung thủy thì phải dùng bao cao su. Nhưng một khẩu hiệu mà dài dòng như vậy thì coi sao được! Chúng tôi ú ớ nhưng không biết đổi lại cách nào cho ổn. Rồi trong đợt chạy việt dã cổ động phòng chống SIDA trong ngày SIDA thế giới năm ngoái do ủy ban phòng chống AIDS phối hợp với thành đoàn và hội điền kinh thành phố tổ chức khá sôi nổi, chúng tôi đưa ra khẩu hiệu: “Sống lành mạnh chống SIDA” để in lên áo thun và các biểu ngữ, bích chương, cờ xí. Chúng tôi cũng khoái cái vần điệu dễ nhớ, kiểu “Ăn vóc học hay” của ta vậy. Thế như một thời gian sau có người bảo không ổn rồi. Nói sống lành mạnh, tránh SIDA, vậy hóa ra những người bị SIDA đều là do sống không lành mạnh sao? Đâu hẳn vậy. Chẳng hạn có người bị SIDA do rủi ro nghề nghiệp, do truyền máu, như số nạn nhân bên Pháp vừa rồi chẳng hạn, hoặc như trẻ sơ sinh cũng bị SIDA thì sao. Đâu thể nói trẻ sơ sinh là sống không lành mạnh. Thiệt ra cũng hơi vặn vẹo lắm đó. Nhưng mà nghĩ lại cũng có phần đúng. Khẩu hiệu đó dĩ nhiên sẽ dùng ổn trong đợt chạy việt dã, kiểu như khỏe vì nước, nhưng dùng dài dài thì có phần bất tiện. Bởi vì ngay cả với khỏe vì nước, nếu có người cắc cớ hỏi, tôi không khỏe, tôi ốm rề rề, vậy tôi phản quốc hay sao, không vì nước được hay sao thì cũng kẹt. Chuyện khẩu hiệu phòng chống AIDS coi vậy mà không dễ. Kinh nghiệm của thế giới sau gần 15 năm đương đầu với AIDS cho thấy không bao giờ nên hù dọa, kết án, kỳ thị vì càng hù dọa, kết án, kỳ thị người ta càng sợ hãi và càng trốn tránh, giấu giếm, âm thầm lan truyền bệnh, thậm chí có ý muốn tự tử hay trả thù đời, làm cho bệnh lan nhanh hơn… Do vậy trên các bích phương, các khẩu hiệu dùng trong chiến dịch phòng chống AIDS trên thế giới gần đây, người ta đã bỏ đi những đầu lâu xương chéo, những lời kết án các nhóm nguy cơ. Trái lại dùng những thông điệp hài hước, gợi quan tâm, kêu gọi tinh thần trách nhiệm, tình thương yêu đùm bọc… Thái Lan gần đây nhờ thay đổi chiến lược truyền thông mà tốc độ lan truyền bệnh đã giảm đi từ 60% đến 70%. Thái Lan nổi tiếng với nhà hàng C & C. Bắp cải và bao cao su nhằm làm cho người dân lam quen với bao cao su, không dị ứng khó chịu với bao cao su nữa mà coi nó như chuyện rau cải trong bữa ăn hàng ngày. Họ tập huấn cho hằng nghìn sư sãi vừa đi khất thực vừa tuyên truyền phòng bệnh AIDS. Khẩu hiệu phòng chống AIDS ở Thái Lan bây giờ là nói AIDS là mối nguy hại cần phải sống lành mạnh.
Khảo sát về tình hình thuốc lá ở Việt Nam
Nằm trong chương trình phòng chống thuốc lá của quốc gia, Viện khoa học xã hội Việt Nam, Trung tâm Thông tin và giáo dục Sức khỏe và chương trình “Sức khỏe là vàng” của Đại học California của Mỹ đã tiến hành một đợt khảo sát quy mô ở Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh cả nội thành lẫn ngoại thành về tình hình hút thuốc lá và các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi hút thuốc nhằm làm cơ sở cho việc hoạch định chương trình hành động và lượng giá sau này. Ngoài cuộc điều tra chọn mẫu ngẫu nhiên cỡ mẫu 2000, phân bố cho các khu vực nội, ngoại thành ở Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, Trung tâm Thông tin và giáo dục Sức khỏe còn thực hiện một cuộc nghiên cứu sâu về tình hình hút thuốc lá ở nữ. Chương trình khảo sát bắt đầu vào tháng 8 năm 1995 và dự kiến kết thúc vào tháng 10 năm 1995.
Tin CIDSE
Để cải thiện đời sống các hộ gia đình có thu nhập thấp, thiếu vốn cho các hoạt động sinh lợi tức, CIDSE phối hợp với Viện kinh tế thực hiện dự án tín dụng – tiết kiệm cho người nghèo. Dự án được thực hiện từ tháng 3 năm 1992, khởi đầu ở Xã Xuân Thớ Thượng, đến nay đã mở rộng thêm 2 xã Tân Chánh Hiệp, và Đông Thạnh.
BS Đỗ Hồng Ngọc-Sức khỏe & Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội –1998